Οι εγκέφαλοί μας έχουν ειδικούς μηχανισμούς για να θυμόμαστε τα πρόσωπα, αλλά όχι τα ονόματα. Όλοι έχουμε ακούσει κάτι τέτοιο: «Ποτέ δεν ξεχνάω ένα πρόσωπο». Στην πραγματικότητα οι άνθρωποι είναι αρκετά καλοί στο να αναγνωρίζουν πρόσωπα που έχουν δει ξανά. Υπάρχει επίσης εξελικτικός λόγος γι’ αυτό: Οχι μόνο οι άνθρωποι αλλά και πολλά ζώα αναγνωρίζουν άλλα μέλη της ομάδας τους από το πρόσωπό τους. Ο εγκέφαλός μας διαθέτει εξειδικευμένη «μηχανή» για την επεξεργασία προσώπων, που κάνει την αναγνώρισή τους γρήγορη και σχετικά ακριβή. Αυτό που είναι πραγματικά δύσκολο, είναι να θυμάσαι τα ονόματα που ταιριάζουν με αυτά τα πρόσωπα…
Οι ψυχολόγοι Lise Abrams και Danielle Davis μιλούν στο psychology today εξετάζουν τέσσερις τρόπους με τους οποίους τα ονόματα των ανθρώπων διαφέρουν από άλλες λέξεις.
1) Τα ονόματα είναι αυθαίρετα
Οι κοινές λέξεις αναφέρονται συστηματικά σε πράγματα που μπορούν να περιγραφούν. Αν σας πω ότι έχω ένα μήλο στο σακίδιό μου, έχετε μια ιδέα για το τι είναι. Αν όμως σας πω ότι έχω έναν φίλο που λέγεται Μπραντ, δεν γνωρίζετε τίποτα για την εμφάνισή του ή το ποιος είναι. Τα ονόματα δεν συνδέονται με το περιεχόμενό τους με κάποιο φυσικό ή εννοιολογικό τρόπο.
2) Τα ονόματα δεν έχουν συνώνυμα
Όταν ξεχνάμε μια λέξη, συνήθως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα συνώνυμο — μια άλλη λέξη με παρόμοια σημασία — και να συνεχίσουμε τη συνομιλία. Αλλά τα ονόματα δεν έχουν συνώνυμα. Δεν υπάρχει «αντί για τον Κώστα» που να λέει το ίδιο πράγμα. Όταν ξεχνάμε ένα όνομα, δεν υπάρχει υποκατάστατο.
3) Περιέχουν… πολλές λέξεις
Σε πολλές κουλτούρες, ο άνθρωπος έχει όχι μόνο ένα όνομα αλλά και επίθετο — και μερικές φορές επιπλέον μεσαία ονόματα, πατρώνυμα κ.λπ. Ακόμα και αν το μικρό όνομα είναι κοινό, χωρίς ολόκληρο το πλήρες όνομα δεν μπορείτε να το θυμηθείτε σωστά. Για παράδειγμα, αν προσπαθείτε να θυμηθείτε έναν ηθοποιό που έπαιξε σε δύο ταινίες με αεροπλάνα που πέφτουν στη θάλασσα, το «Τομ» από μόνο του δεν αρκεί — χρειάζεστε το πλήρες όνομα.
4) Τα ονόματα είναι λέξεις μικρής συχνότητας
Άλλες λέξεις που συναντάμε συχνά χρησιμοποιούνται αρκετές φορές την ημέρα — ακόμα και λόγω συνωνύμων ή συνωνύμων δομών. Αλλά τα ονόματα εμφανίζονται πολύ λιγότερο συχνά στη γλώσσα συνολικά. Ακόμα κι αν τα μέρη του ονόματος είναι κοινά (π.χ. «Τομ» ή «Πιτ»), η συνδυαστική μορφή είναι σπάνια και εμφανίζεται λιγότερο συχνά, με αποτέλεσμα να είναι πιο δύσκολο να την θυμηθούμε.
