Τι θα διαβάσουμε την άνοιξη (ΙI) – Επιλογή από βιβλία που θα δούμε στις προθήκες τις εβδομάδες που έρχονται

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Για το επόμενο διάστημα ανακοινώθηκε η κυκλοφορία του νέου βιβλίου της Έρσης Σωτηροπούλου, της νουβέλας Σενιορίτα (εκδ. Πατάκη). Μια γυναίκα, μπλεγμένη τυχαία στην ατμόσφαιρα γιορτής στους δρόμους του Μεξικού, σκέφτεται την ταπείνωση του θανάτου, φυσάει το πένθος από τα πνευμόνια της όπως τον καπνό του τσιγάρου της και αγνοεί τις συστάσεις να μη βγαίνει μόνη της τη νύχτα – εξάλλου, τι πιο επικίνδυνο από τις εικόνες που ξεβράζει το μυαλό της;

Νέο, «χορταστικό» μυθιστόρημα αναμένουμε από τον Απόστολο Δοξιάδη με τίτλο Γαλανόσκυλος (εκδ. Ψυχογιός). Από τα σκοτεινά παρασκήνια της Ακαδημίας Αθηνών μέχρι το Μαντείο των Δελφών, από τον Απόλλωνα ως τον Διόνυσο, από το ένδοξο μας παρελθόν ως τη σημερινή μας σχιζοφρένεια, η δράση, η σάτιρα και το μυστήριο υφαίνουν ένα μυθιστόρημα για τη δύναμη της Ιστορίας και το λεπτό νήμα που χωρίζει τον μύθο από την πραγματικότητα, τη σοφία από την τρέλα, την αφήγηση από τη ζωή.

Μέσα στον Απρίλιο αναμένουμε και το νέο μυθιστόρημα της Λένας Διβάνη Έτσι τελειώνει ο κόσμος (εκδ. Πατάκη). Τι ξέρουμε για το βιβλίο: Οι πρωταγωνιστές: Ο Άλκης και ο Στράτος. Δύο αγόρια που μια αλλόκοτη συναστρία τα έφερε κοντά. Ο ένας από την κορυφή κι άλλος από τον πάτο. Ο φωτογενής γόνος δεξιάς πολιτικής δυναστείας κι ο γιος του αριστερού δασκάλου του χωριού. Ένας νάρκισσος και η εξυπηρετική σκιά του. Μια παιδική φιλία που κατέληξε ανθρωποφαγία στον δρόμο για την εξουσία. Ο χρόνος: Πηγαινοερχόμενος και μετά σε ευθεία κατηφορική πορεία: από τον θρίαμβο του ΠΑΣΟΚ μέχρι την ταπείνωση της οικονομικής κρίσης. Ο χρόνος που εκκόλαψε τα αυγά των «τεράτων» που πρωταγωνιστούν. Ο χρόνος που άρχισε να τελειώνει τον κόσμο όπως τον ξέραμε. Το είδος: Μυθιστόρημα για τον πολιτικό-κοινωνικο-οικονομικο-αισθηματικό ξεπεσμό μας. Όλα πατρίδα μας, κι αυτά κι εκείνα, και τ’ άλλα που ’χουμε μες στην καρδιά που σταδιακά γίνεται άκαρδη. Λειτουργεί και ως οδηγός για ανερχόμενους ακροδεξιούς ηγέτες. (Αν)ηθικό δίδαγμα: Πεθαίνει αργότερα όποιος δεν διστάζει να πυροβολήσει πρώτος. Soundtrack: Η προσευχή του ταπεινωμένου. «Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς, μη μου γαμήσεις τη ζωή, τόσο ιδρώτα έχυσα, τόση δουλειά, τόση υποταγή, τόσα χρόνια, δεν το αξίζω». Το αξίζει ή δεν το αξίζει;

Για τις πρώτες μέρες του Απριλίου έχει προγραμματιστεί η κυκλοφορία της νουβέλας του Γιώργου Συμπάρδη Νύχτες με την Κάλλη (εκδ. Μεταίχμιο).

Το επόμενο διάστημα αναμένουμε επίσης νέο μυθιστόρημα από την Ελένη Πριοβόλου Η βίβλος της Ιώβ (εκδ. Καστανιώτη).

Τις επόμενες μέρες κυκλοφορεί και το νέο μυθιστόρημα της Μαρίας Φακίνου Όλα τα δέντρα (εκδ. Αντίποδες). Μια ερωτική ιστορία που αποτυπώνει με πάθος την εσωτερική ζωή της ηρωίδας, διερευνώντας τις συναισθηματικές αλλά και τις γλωσσικές μετατοπίσεις που συνδέονται με τον έρωτα.

Η πολυγραφότατη Ελένη Γαληνού επανέρχεται στις αρχές Απριλίου με το ιστορικό μυθιστόρημα Κήρυκας (εκδ. Διόπτρα), με κοινωνικές ανησυχίες και μεταφυσικούς προβληματισμούς. Η ζωή δεν ρωτάει πώς τα θες, σ’ τα φέρνει όπως αυτή αποφασίσει, ξαφνιάζοντάς σε ευχάριστα ή οδυνηρά. Για την πολυμελή οικογένεια του Ζαφείρη και της Χαρίκλειας στην Ερεσό της Λέσβου, η μπίλια γυρίζει πολλές φορές μέχρι να καθίσει για τον καθένα ξεχωριστά εκεί που θα τον οδηγήσουν ο Θεός, η ζωή, η μοίρα, οι πράξεις και οι αποφάσεις του.

Νέο μυθιστόρημα και από τη Ρένα Λούνα με τίτλο Αγαπητή μαρμάρινη πλάκα, από τις εκδόσεις Ίκαρος. Μια «ανώνυμη» φοιτήτρια εμπλέκεται με τον παντρεμένο καθηγητή δημιουργικής γραφής, Σιμόν Ζιράντ. Ο Ζιράντ δεν θα την πρόδιδε ποτέ· θα έμενε σιωπηλός, ίδιος με μαρμάρινη πλάκα. Οι επιστολές της προς εκείνον καταγράφουν τη ζωή της στο Παρίσι και τη σχέση τους μέχρι τη σταδιακή της κατάρρευση.

Το μυθιστόρημα του Βίκτωρα Ψευτάκη Ό,τι σε κάνει να ξεχνάς, θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Στερέωμα. Μετανάστρια στην πόλη του Ορυχείου, η Μάρτα ονειρεύεται να ζήσει από τη μουσική της. Όταν στον λόφο ανοίγει μια Τρύπα που δίνει υποσχέσεις, τόσο αυτή όσο και άλλοι απελπισμένοι εργάτες σπεύδουν να πραγματοποιήσουν εκεί τα όνειρά τους. Ένα σπονδυλωτό οδοιπορικό που απλώνεται σε δυο δεκαετίες κι ακολουθεί όσους θέλαν μα δεν μπόρεσαν, κι εκείνους που ίσως και να κατάφεραν κάτι.

Ιδιαίτερα φιλόδοξο και ξεχωριστό είναι και το μυθιστόρημα που περιμένουμε από τη Νεκταρία Αθανασιάδου, με τίτλο Σάπια λεμόνια (εκδ. Στερέωμα), κι αυτό γιατί είναι γραμμένο στα ρωμαίικα, τη γλώσσα των Ελλήνων του Πόντου.

Αναμένουμε και τη συλλογή διηγημάτων του Ζαχαρία Μαυροειδή, Θεριστές (εκδ. Μεταίχμιο) και της Μαρίας Κοπανίτσα, Πάνε αυτά, μαντάμ (εκδ. Ποταμός).

Αρχές Απριλίου κυκλοφορεί και ο συλλογικός τόμος Μεταξύ ανθρώπου και μηχανής — Διηγήματα για το αύριο που είναι ήδη εδώ, σε επιμέλεια του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη. Άλλοτε αισιόδοξα κι άλλοτε απαισιόδοξα, οι διηγηματογράφοι του τόμου επινοούν ευφά­νταστες ιστορίες για τη συμβίωση ανθρώπου και μηχανής, καθώς το μέλλον είναι ήδη παρόν. Γράφουν οι: Μαρία Γιαγιάννου, Νάσια Διονυσίου, Φώτης Δούσος, Στρατούλα Θεοδωράτου, Κώστας Β. Κατσουλάρης, Ιωάννα Μπουραζοπούλου, Ιωάννα Ντούμπρου, Χρήστος Οικονόμου, Μαριαλένα Σπυροπούλου, Δημήτρης Σωτάκης, Κωνσταντία Σωτηρίου, Γιώργος Ν. Περαντωνάκης. Από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης επανέρχεται προς το τέλος Απριλίου με το νέο του αστυνομικό μυθιστόρημα Τέλειο γαλάζιο (εκδ. Μεταίχμιο).

«Τα αειθαλή» είναι μια σειρά των εκδόσεων Τόπος, η οποία συστήνει σε νεότερους αναγνώστες και υπενθυμίζει σε μεγαλύτερους, σημαντικούς Έλληνες συγγραφείς. Προηγήθηκε ο Γιάννης Σκαρίμπας και ο Δημοσθένης Βουτυράς και θα ακολουθήσουν ο Βασίλης Δασκαλάκης (Οι ξεριζωμένοι) και ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος (Αρματωμένα χρόνια).

➙ Περισσότερα για βιβλία ελληνικής πεζογραφίας που αναμένουμε να εκδοθούν, στο Τι θα διαβάσουμε την άνοιξη (Ι).

ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ

Η «Aldina» των εκδόσεων Gutenberg εμπλουτίζεται διαρκώς με νέους τίτλους. Έτσι το επόμενο διάστημα αναμένουμε και το βιβλίο του Michael Deagler, Μέρες χωρίς αλκοόλ (μτφρ. Πάνος Τομαράς). Λίγο αφότου ο Ντέρεκ ξεκινά την πρώτη του σοβαρή προσπάθεια να αποτοξινωθεί από το αλκοόλ οι γονείς του τον διώχνουν από το σπίτι. Φιλοξενείται σε φίλους, κοιμάται σε καναπέδες, περιπλανιέται στη Φιλαδέλφεια, χωρίς μόνιμη στέγη, δουλειά και σχέδια για το μέλλον, ενώ προσπαθεί να διατηρήσει τη νηφαλιότητά του.

Τους επόμενους μήνες θα κυκλοφορήσει και το νέο μυθιστόρημα του Μπένζαμιν Γουντ Στα ρηχά, σε μετάφραση της Κλαίρης Παπαμιχαήλ για τις εκδόσεις Διόπτρα. Ο νεαρός Τόμας είναι εγκλωβισμένος στη χειρωνακτική δουλειά που κληρονόμησε από τον παππού του, ενώ τα όνειρά του για μουσική μένουν θαμμένα. Η άφιξη ενός χολιγουντιανού σκηνοθέτη στην πόλη ταρακουνά τη στάσιμη ζωή του. Ένα βιβλίο για κόσμους που αναδύονται και ελπίδες που αρνούνται να πνιγούν σιωπηλά. Το μυθιστόρημα του Γουντ βρέθηκε στη μακρά λίστα για το βραβείο Booker 2025.

Μια σαγηνευτική σύμμειξη ονείρου, Ιστορίας, τόπου και μνήμης, που καταλήγει σε ένα τραγούδι αγάπης για το νησί του (ο Φλάναγκαν ζει στην Τασμανία) αλλά και για τους γονείς του.

Ο Ρίτσαρντ Φλάναγκαν έχει ένα μοναδικό στυλ γραφής και ποτέ τα βιβλία του δεν κατατάσσονται αποκλειστικά σε ένα μόνο είδος. Το Ερώτημα 7 (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Ψυχογιός) δεν ξεφεύγει από αυτόν τον κανόνα. Χαρακτηρίζεται ως μια σαγηνευτική σύμμειξη ονείρου, Ιστορίας, τόπου και μνήμης, που καταλήγει σε ένα τραγούδι αγάπης για το νησί του (ο Φλάναγκαν ζει στην Τασμανία) αλλά και για τους γονείς του.

Το τελευταίο πεζογραφικό βιβλίο του Χαρούκι Μουρακάμι, Σκοτώνοντας τον Κομεντατόρε κυκλοφόρησε το 2017 στα ιαπωνικά και έναν χρόνο μετά και στα αγγλικά. Έξι χρόνια μετά από εκείνη την κυκλοφορία, έγραψε το μυθιστόρημα Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της, το οποίο μετέφρασε ο Βασίλης Κιμούλης, και θα εκδοθεί αρχές Μαΐου από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Τη Λουίζ Γκλικ τη γνωρίσαμε, χάρη στις εκδόσεις Στερέωμα, ως μια σπουδαία και βραβευμένη —και με το Νόμπελ Λογοτεχνίας— ποιήτρια. Το επόμενο διάστημα αναμένουμε την έκδοση του μοναδικού της πεζογραφικού βιβλίου Μάριγκολντ και Ρόουζ, το οποίο ήταν και το τελευταίο της.

Ο Ερίκ Σακούρ, γεννημένος στο Μόντρεαλ από Αιγύπτιους γονείς, με το πρώτο του βιβλίο Όσα ξέρω για σένα (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη, εκδ. Μεταίχμιο) ξεδιπλώνει το τρυφερό πορτρέτο μιας οικογένειας που διαλύεται και μιας κοινωνίας που αλλάζει δραματικά.

Ο Søren Sveistrup, μετά το παγκόσμιο μπεστ σέλερ Ο Καστανάνθρωπος, επιστρέφει με ένα θρίλερ που καθηλώνει. Το κρυφτό, σε μετάφραση Βαγγέλη Γιαννίση, θα κυκλοφορήσει τον τελευταίο μήνα της άνοιξης από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Τέλος, στα μέσα Ιουνίου αναμένουμε την κυκλοφορία του νέου βιβλίου του Σερ Ίαν Ράνκιν —με τον επιθεωρητή Ρέμπους και πάλι— Midnight and Blue (εκδ. Μεταίχμιο), τίτλος-μεταφραστική πρόκληση για την έμπειρη Χίλντα Παπαδημητρίου που θα υπογράψει τη μετάφραση.

ΚΛΑΣΙΚΗ

Φέτος είναι η χρονιά του Τόμας Μαν και ήδη μετράμε πλήθος νέων εκδόσεων των βιβλίων του. Σύντομα αναμένουμε μια νέα μετάφραση για το εμβληματικό του βιβλίο Ο θάνατος στη Βενετία, από τον Γιάννη Καλιφατίδη και τις εκδόσεις Πατάκη.

Οι αόρατες πόλεις του Ίταλο Καλβίνο μεταφράζονται εκ νέου από τη Δήμητρα Δότση για τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Το τελευταίο βιβλίο —στην μικρή αλλά σπουδαία βιβλιογραφία— του Τζ. Ντ. Σάλιντζερ Ψηλή σηκώστε στέγη, ξυλουργοί / Σίμορ: Συστατικά στοιχεία, επανεκδίδουν οι εκδόσεις Πατάκη στην μετάφραση του Αύγουστου Κορτώ, ολοκληρώνοντας έτσι την πλήρη έκδοση των βιβλίων του αμερικανού συγγραφέα.

Ένα ακόμη βιβλίο του Σελίν αναμένουμε από τις εκδόσεις Εστία. Το μυθιστόρημα Πόλεμος θα κυκλοφορήσει σε μετάφραση Άγγελου Αγγελίδη – Μαρίας Αγγελίδου.

Ένα βιβλίο για το οποίο έχουμε ξαναγράψει αλλά το περιμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον είναι Η χρονιά της μαγικής σκέψης, της Τζόαν Ντίντιον, σε νέα μετάφραση της Μυρσίνης Γκάνα για τις εκδόσεις Ψυχογιός.

➙ Περισσότερα για βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που αναμένουμε να εκδοθούν, στο Τι θα διαβάσουμε την άνοιξη (Ι).

NON FICTION

ΙΣΤΟΡΙΑ

Ο Γιάννης Κοτσώνης, καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, με το βιβλίο του Η Ελληνική επανάσταση — Από τις αυτοκρατορίες στο έθνος (μτφρ. Μιχάλης Δελέγκος, εκδ. Διόπτρα) ανιχνεύει πώς, μέσα από ένα αυτοκρατορικό μωσαϊκό αμέτρητων γλωσσών, θρησκειών, πολιτισμών και τοπικισμών, αναδύθηκε το 1821 κάτι εντελώς νέο – ένα εθνικό κράτος. Επανατοποθετεί την Ελληνική Επανάσταση μέσα στην ιστορία των αυτοκρατοριών του δέκατου ένατου αιώνα και τη γέννηση των ιδεολογιών και των κινημάτων που θα άλλαζαν σύντομα την όψη του κόσμου.

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις αποτελούν εδώ και πολλά χρόνια κομμάτι της καθημερινότητάς μας, με έννοιες όπως η υφαλοκρηπίδα, η ΑΟΖ, ή η «Γαλάζια Πατρίδα» να κυριαρχούν στον δημόσιο λόγο. Το βιβλίο του Άγγελου Συρίγου 50 ερωτήματα και απαντήσεις: Οι σχέσεις με την Τουρκία (εκδ. Πατάκη), επιδιώκει να εξερευνήσει αυτό το σύνθετο πεδίο με τρόπο απλό, κατανοητό αλλά και επιστημονικά τεκμηριωμένο.

Το 2026 είναι η χρονιά που συμπληρώνονται 200 χρόνια από την κορυφαία στιγμή της Ελληνικής Επανάστασης: Στις 10 Απρίλη του 1826 οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Μεσολογγίου θα προχωρήσουν στην Έξοδο. Στο βιβλίο του Σπύρου Αλεξίου Το προδομένο Μεσολόγγι (πρόλογος: Παντελής Μπουκάλας, εκδ. Τόπος), παρουσιάζονται τα δραματικά γεγονότα και αναδεικνύονται μεγάλα ερωτήματα: Γιατί «τα μάτια η πείνα εμαύρισεν», όπως γράφει ο Δ. Σολωμός; Γιατί δεν δόθηκε βοήθεια στους πολιορκημένους τη βραδιά της Εξόδου; Πώς εξηγείται η αδιαφορία της Ελληνικής κυβέρνησης;

Σημαντικά βιβλία ιστορίας και μελέτες για κομβικές «στιγμές» έχουν ανακοινώσει οι εκδόσεις της Εστίας. Ενδεικτικά: Πολύμνια Αθανασιάδη, Η ελληνορωμαϊκή χιλιετία στην Μείζονα Μεσόγειο (323 π.Χ. – 699 μ. Χ.) — Ρήξεις και συνέχειες στην καθ᾽ημᾶς Ανατολήν, Σοφία Λάιου, Έλληνες έμποροι στην Κωνσταντινούπολη του 18ου αιώνα, Συλλογικός τόμος, Ο αντισημιτισμός στην Ελλάδα. Νεότερες και σύγχρονες αναγνώσεις από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα (επιμ. Άννα Μαρία Δρουμπούκη), Συλλογικός τόμος, Ο ελληνικός μεσοπόλεμος. Τομές, συνέχειες και ασυνέχειες στον απόηχο της Καταστροφής του 1922 (επιμ. Δημήτρης Καμούζης).

Μια φροντισμένη επανέκδοση ενός σημαντικού ιστορικού βιβλίου αναμένουμε σύντομα από τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης. Μιλάμε για τη μελέτη του Π.Γ. Βατικιώτη —η οποία πρωτοδημοσιεύτηκε το 1969— Ιστορία της νεότερης Αιγύπτου — Από τον Μοχάμμεντ Άλι ως τον Μουμπάρακ (μτφρ. Κωστούλα Σκλαβενίτη). Η αφήγηση παρακολουθεί τρεις μείζονες θεματικούς άξονες. Ο πρώτος είναι η συνέχεια της αιγυπτιακής κοινωνίας από την αρχαιότητα ίσαμε τις μέρες μας, η οποία οφείλεται εντέλει στην αλληλεπίδραση μεταξύ φυσικού και ανθρώπινου περιβάλλοντος. Ο δεύτερος αφορά τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες αυτή η συνέχεια —με τις επιρροές και τις τροποποιήσεις που επέφεραν το ισλάμ και η αραβική γλώσσα— διαμόρφωσε τις συλλογικές και ατομικές πεποιθήσεις του αιγυπτιακού λαού, την κοσμοθεωρία του, τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και με τους ηγέτες τους. Ο τρίτος άξονας αναφέρεται στη συνάντηση, τον 19ο και τον 20ό αιώνα, της Αιγύπτου με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.

Ο Δημήτρης Κούρκουλας έζησε πέντε χρόνια στη Βηρυτό, αγάπησε τη χώρα και κυρίως τους ανθρώπους της. Με αυτό ως αφετηρία έγραψε το βιβλίο Λίβανος — Μια ξεχωριστή χώρα (εκδ. Μεταίχμιο) και προσπάθησε να δώσει απλές απαντήσεις σε σύνθετα ερωτήματα όπως: Πώς ξεκίνησε ο δεκαπενταετής εμφύλιος; Γιατί το πολιτικό σύστημα της χώρας συνεχίζει να βασίζεται σε ένα αρχαϊκό σύστημα των 18 αναγνωρισμένων θρησκειών; Ποιος είναι ο ρόλος των Ελληνορθοδόξων; Τι είναι (και τι δεν είναι) η Χεζμπολάχ; Ποιος σκότωσε τον δισεκατομμυριούχο πρωθυπουργό Ραφίκ Χαρίρι; Τι είναι ο γάμος «προσωρινής απόλαυσης»; Μπορεί να υπάρξει συμφιλίωση ανάμεσα στον Λίβανο και το Ισραήλ; Ποια είναι η γεωπολιτική διάσταση της λιβανέζικης κουζίνας;

Σύντομα αναμένουμε και το βιβλίο του αμερικανού Μάικλ Μάντελμπάουμ —καθηγητή και επικεφαλής του προγράμματος Αμερικανικής Εξωτερικής Πολιτικής στη σχολή προηγμένων διεθνών σπουδών του πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς— Οι 8 ηγέτες του 20ού αιώνα: Πώς διαμόρφωσαν την παγκόσμια ιστορία (μτφρ. Στέφανος Καβαλλιεράκης, εκδ. Μεταίχμιο).

Σύντομα αναμένουμε και το βιβλίο του Όμερ Μπάρτοβ —κάτοχου της έδρας «Samuel Pisar» (σπουδές για το Ολοκαύτωμα και τη Γενοκτονία) στο Πανεπιστήμιο Brown, στις ΗΠΑ— Ισραήλ: Τι δεν πήγε καλά (μτφρ. Στέφανος Καβαλλιεράκης, εκδ. Μεταίχμιο).

ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε χρησιμοποιήσει τον όρο «αισθητική» όταν θέλουμε να μιλήσουμε για το καλό γούστο. Γνωρίζουμε όμως την έκταση και το βάθος του όρου; Η Βικτωρία Δαλιάνη και η Στέλλα Χατζοπούλου αναλαμβάνουν να μας μυήσουν στην Επιστήμη της αισθητικής (εκδ. Παπαζήση).

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ — ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Ο Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ, εισηγητής της σχολής της αναλυτικής ψυχολογίας, στο βιβλίο του Ψυχολογία και θρησκεία, σε νέα μετάφραση της Σίσσυς Παπαδάκη (μτφρ. λατινικών αποσπασμάτων Γιάννης Α. Δημητρακόπουλος) για τις εκδόσεις Gutenberg, προσεγγίζει τη θρησκεία όχι ως δόγμα, αλλά ως ψυχικό φαινόμενο. Μέσα από την ανάλυση ονείρων και αρχετύπων, μετά από προσεκτική μελέτη δυτικών και ανατολικών θρησκειών, δείχνει ότι το θρησκευτικό βίωμα και τα σύμβολα που το συνοδεύουν πηγάζουν από το ασυνείδητο.

H Anna Katharina Schaffner, ιστορικός του πολιτισμού και εξειδικευμένη coach για το burnout, στο βιβλίο της Εξάντληση — Ένα αντίδοτο στο burnout (μτφρ. Φωτεινή Βλαχοπούλου, εκδ. Gutenberg), καταπιάνεται με όλους εκείνους τους παράγοντες που μας στερούν την ελευθερία και μας αρρωσταίνουν. Αντλώντας από την επιστήμη, τη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία, η Schaffner ανιχνεύει τα αίτια και την ιστορία της εξάντλησης και παράλληλα αναδεικνύει νέους τρόπους για την καταπολέμηση του στρες και της αρνητικότητας.

Η ψυχοπαιδαγωγός δρ Δανάη Δεληγεώργη με το βιβλίο της Ήσουν πάντα έτσι; (εκδ. Διόπτρα), το οποίο αναμένουμε το επόμενο διάστημα, βάζει μπροστά μας έναν καθρέφτη που μας βοηθάει να παρατηρήσουμε τον εαυτό μας και να τον δούμε καθαρά στο πλαίσιο μιας αφιλόξενης κοινωνίας. Για εκείνον που κουράστηκε να εξηγεί τον εαυτό του, να μικραίνει για να χωράει, να χαμογελάει για να μην ανησυχούν οι άλλοι.

Η ψυχοθεραπεύτρια Μεγκ Τζόζεφσον στο βιβλίο της Έχεις θυμώσει μαζί μου; (μτφρ. Κωνσταντίνα Γεωργούλια, εκδ. Ψυχογιός), δείχνει ότι το να προσπαθείς να ευχαριστείς τους άλλους δεν είναι χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ιδιοσυγκρασίας αλλά ένας κοινός μηχανισμός επιβίωσης, γνωστός ως fawning: ένα ένστικτο που μαθαίνεται κυρίως στην παιδική ηλικία, ώστε να γίνεται κανείς πιο αρεστός απέναντι σε μια συγκεκριμένη απειλή προκειμένου να νιώσει ασφαλής. Κι όμως, πολλοί άνθρωποι μένουν παγιδευμένοι σε αυτόν τον τρόπο ύπαρξης για όλη τους τη ζωή.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ο ιστορικός Μορίς Ντομάς στο βιβλίο του Τι είναι ο μισογυνισμός (μτφρ. Κατερίνα Γούλα, εκδ. Gutenberg) καταδεικνύει με θαυμαστή δεξιοτεχνία, αντλώντας από την ιστορία, την κοινωνιολογία και την ψυχανάλυση, τόσο τον μισογυνισμό όσο και τον συγκαλυμμένο μισογυνισμό, ο οποίος παρεισφρέει στα γραφεία, στους θεσμούς, στον δρόμο, στις φιλίες, βαθύτερα όμως απ’ οπουδήποτε αλλού στην οικειότητα του ζευγαριού. Βρίσκεται στην καρδιά της κοινωνικής (και συζυγικής) ζωής μας εδώ και περισσότερο από πέντε αιώνες.

Τις αμέσως επόμενες μέρες περιμένουμε και το νέο βιβλίο του Νίκου Παναγιωτόπουλου με τίτλο Οικονομία & κοινωνία — Για μια οικονομία του πολιτισμού (εκδ. Πεδίο). Ο πολιτισμός χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο διεθνώς για την προβολή, την προώθηση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του εθνικού πλούτου κάθε χώρας. Ωστόσο, ο χώρος του πολιτισμού δεν διαθέτει ακόμα, και οφείλει να αποκτήσει, τη γλώσσα της ειδικής οικονομίας του τρόπου (ανα)παραγωγής του, του τρόπου λειτουργίας και ανάπτυξής του. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να συνδέσει τις δύο λογικές που δομούν τον τρόπο λειτουργίας του πολιτισμικού πεδίου, την αμιγώς οικονομική με τη συμβολική, και να προτείνει, μέσω της έννοιας του εθνικού πολιτισμικού κεφαλαίου που δημιουργεί, ένα εργαλείο μέτρησης του κεφαλαίου αυτού, με στόχο την καταγραφή, τη μέτρηση και τον έλεγχο της εξέλιξης της ειδικής οικονομίας του.

Σύντομα αναμένουμε το εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο του Νίκου Ε. Αλεβυζάκη Ιστορία της ελληνικής αλιείας — Από τη γένεση του κράτους μέχρι το 1910 (Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης). Για ποιους λόγους η ιστορία της ελληνικής αλιείας δεν έχει αποτελέσει έως σήμερα αντικείμενο συστηματικής έρευνας και μελέτης από τις ανθρωπιστικές επιστήμες; Ποιες τεχνικές και ποιοι μέθοδοι συγκρότησαν το πλαίσιο της αλιευτικής δραστηριότητας; Ποιο ήταν το μέγεθος, ποια τα χαρακτηριστικά και ποια η γεωγραφική κατανομή του αλιευτικού στόλου στο ελληνικό κράτος; Στο επίκεντρο της μελέτης τίθενται οι βασικότεροι παράγοντες που διαμόρφωσαν το εγχώριο αλιευτικό σύστημα από την ίδρυση του ελληνικού κράτους έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Κεντρικοί άξονες είναι το αλιευτικό σκάφος και το αλιευτικό δυναμικό, οι τεχνικές και οι μέθοδοι αλιείας, τα αλιεύματα, η εξάπλωση της ανεμότρατας στις ελληνικές θάλασσες και η υιοθέτησή της από τον ελληνικό αλιευτικό κόσμο.

Ο Robert D. Kaplan, ένας από τους κορυφαίους διανοητές της γεωπολιτικής στον κόσμο, με το βιβλίο του Έρημη χώρα — Ένας κόσμος σε διαρκή κρίση (μτφρ. Σπυρίδων Κατσούλας, εκδ. Διόπτρα) υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε καταστροφή σε μία χώρα μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμια κρίση. Τι μπορεί να μας προφυλάξει από ένα άναρχο μέλλον;

Στο βιβλίο του Η καταγωγή του ανθρώπου. Μια σύγχρονη ιστορία μύθου, εξουσίας και βίας (μτφρ. Μενέλαος Αστερίου, εκδ. Πατάκη), ο ιστορικός Στέφανος Γερουλάνος δείχνει πως οι ισχυρισμοί μας για τους πρώτους ανθρώπους όχι μόνο διαμόρφωσαν την πνευματική κουλτούρα της Δύσης, αλλά και τον σύγχρονο κόσμο μας.

ΣΚΕΨΗ

Μια από τις σημαντικότερες διανοούμενες του 20ού αιώνα, η Σούζαν Σόνταγκ, καθιερώθηκε με την πρώτη της συλλογή δοκιμίων, Ενάντια στην ερμηνεία και άλλα δοκίμια. Στη συγκεκριμένη συλλογή, την οποία μετέφρασε η Έφη Γιαννοπούλου για τις εκδόσεις Gutenberg, περιλαμβάνονται και δύο από τα πιο γνωστά της κείμενα: το «Σημειώσεις για το Καμπ», δηλαδή για «μια μορφή αισθητισμού, κάτι σαν ιδιωτικό κώδικα, σαν διακριτικό σήμα ταυτότητας, ανάμεσα σε μικρές αστικές κλίκες» και το «Περί ύφους», όπου εξετάζει αντιλήψεις περί ύφους και περιεχομένου ενός έργου τέχνης.

Άλλο ένα δοκίμιο του Ζακ Ρανσιέρ, Το αισθητικό ασυνείδητο (εισαγωγή, μτφρ., επίμετρο: Θωμάς Συμεωνίδης) αναμένουμε από τις εκδόσεις Στερέωμα. Το ασυνείδητο της ψυχαναλυτικής θεωρίας του Freud οφείλει τη δυνατότητα ύπαρξής του στον αισθητικό σχηματισμό της σκέψης της τέχνης, έναν νέο τρόπο σκέψης που εμφανίζεται ήδη από τον 18ο αιώνα.

Ο Σωτήρης Γουνελάς στο βιβλίο του Για τον Χρήστο Γιανναρά — Κείμενα πριν και μετά την εκδημία του (εκδ. Ίκαρος), έχει συγκεντρώσει μία σειρά από «αναγνώσεις» έργων του Χρήστου Γιανναρά, από το Ορθός λόγος και κοινωνική πρακτική ως το Έξι φιλοσοφικές ζωγραφιές, οι οποίες έγιναν σε διαφορετικές περιόδους και μέσω αυτών παρακολουθούμε την πορεία του Γιανναρά μέσα στον χρόνο καθώς και τη φιλοσοφική και θεολογική συνεχή του αναζήτηση.

Οδηγίες προς ναυτιλομένους στους ωκεανούς της ανάγνωσης, δίνει η Βιρτζίνια Γουλφ με το Πώς πρέπει να διαβάζουμε ένα βιβλίο; (μτφρ. Ελένη Δάρα, Αμαλία Βασιλακάκη, εκδ. Καστανιώτη).

Ο συνθέτης, πρώην πρόεδρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, καλλιτεχνικός διευθυντής της Ορχήστρας των Χρωμάτων και του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών στο παρελθόν, Γιώργος Κουρουπός, στο βιβλίο του Η χαρά της μουσικής (εκδ. Καστανιώτη) συγκέντρωσε κείμενα για τη μελοποίηση, για τη μουσική και το παιγνίδι, ή τη μουσική και τον χρόνο, κείμενα για σπουδαίες προσωπικότητες, δασκάλους ή φίλους του, τον Olivier Messiaen, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Νίκο Σκαλκώτα , τη Μαρία Κάλλας, τον Κωνσταντίνο Καραμανλή ή τον Σταύρο Μπένο, κείμενα για τη μουσική στο θέατρο, για τον ήχο στην Ιλιάδα και για τη γοητεία των μύθων.

Το βιβλίο του Γιάννη Περπερίδη Η Τεχνητή «Νοημοσύνη» ενώπιον του εαυτού της — Επανεξέταση της σχέσης ανθρώπου-φύσης-τεχνολογίας (εκδ. Τόπος), αποτελεί μια τολμηρή συμβολή στη φιλοσοφία της τεχνολογίας και ειδικότερα στη φιλοσοφία της τεχνητής νοημοσύνης. Ο συγγραφέας εξετάζει σε βάθος τα θεμέλια του πεδίου της τεχνητής νοημοσύνης, ανιχνεύοντας τις ρίζες του στη νεωτερική οντολογία, επιστημολογία και ανθρωπολογία, ενώ παράλληλα μελετά σύγχρονες προσεγγίσεις υπό φιλοσοφικό πρίσμα.

Αν το να βρισκόσασταν στα έδρανα του Πανεπιστημίου της Αριζόνα με τον Νόαμ Τσόμσκι και τον Μαρβ Γουότερστοουν ως καθηγητές, ήταν μια βαθιά σας επιθυμία, τότε το βιβλίο Οι συνέπειες του καπιταλισμού (μτφρ. Θωμά Λαμπρινή, εκδ. Σάλτο) —μια ανθολογία γραπτών και διαλέξεων— είναι ό,τι εγγύτερο στην εκπλήρωση αυτής της επιθυμίας.

ΕΥΕΞΙΑ — ΕΥ ΖΗΝ

Άλλο ένα βιβλίο του Jiddu Krishnamurti αναμένουμε σύντομα. Το βιβλίο της ζωής — Καθημερινοί διαλογισμοί (μτφρ. Χρήστος Μπαρουξής, εκδ. Διόπτρα) είναι ένα βιβλίο στέρεης καθοδήγησης σε έναν κόσμο ρευστό και ραγδαία μεταβαλλόμενο. Σε κάθε μέρα και μήνα του χρόνου αντιστοιχεί ένα μάθημα και διαλογισμός για να ανακαλύψουμε την αλήθεια που υπάρχει πίσω από τις αυταπάτες.

Η Μαρία Εσκλάπεθ, κλινική ψυχολόγος, σεξολόγος και ψυχοθεραπεύτρια ζεύγους με το βιβλίο της Μ’ αγαπώ, σ’ αγαπώ: Οδηγός ανάπτυξης υγιών σχέσεων (και βελτίωσης στις υπάρχουσες) (μτφρ. Αγαθή Δημητρούκα, εκδ. Πατάκη), μέσα από πρακτικές ασκήσεις, παραδείγματα βγαλμένα από το γραφείο της και στοχασμούς, δείχνει ότι ποτέ δεν είναι αργά για να μάθεις να συνειδητοποιείς τα βιώματά σου, ν’ αγαπάς τον εαυτό σου και να τον εκτιμάς πρώτα ως άνθρωπο κι έπειτα ως σύντροφο. 

GRAPHIC NOVEL

Σαράντα αιώνες παγκόσμιας ιστορίας ξεδιπλώνονται για πρώτη φορά στο γκράφικ νόβελ του Vincent Lemire και του Christophe Gaultier (εικονογράφηση), Ιερουσαλήμ: η ιστορία μιας πόλης (μτφρ. Μυρτώ Καλοφωλιά, εκδ. Ίκαρος). Όλες οι σκηνές και οι διάλογοι προέρχονται από περισσότερες από 200 ιστορικές πηγές αλλά και αδημοσίευτα αρχεία, δίνοντας το απαιτούμενο βάθος και εύρος σε αυτή τη πολυφωνική αφήγηση.

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ — ΤΕΧΝΕΣ

Το βιβλίο της Μάργκαρετ Άτγουντ Οι Άλλοι κόσμοι — Φαντασία και επιστημονική μυθοπλασία (μτφρ. Βασιλική Σχίζα, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης), αποτελεί μια πρώτη εισαγωγή για τους αμύητους και μια απολαυστική περιπλάνηση για τους μυημένους στον πολύτροπο κόσμο της επιστημονικής φαντασίας. Με τον χιουμοριστικό τόνο που διακρίνει εν γένει τη γραφή της, η Άτγουντ αποδύεται σε μια διερεύνηση των απαρχών και των καταβολών του είδους, αποτελώντας άλλωστε και η ίδια μία από τις σημαντικότερες εκπροσώπους του.

Σύντομα αναμένουμε και τον Συλλογικό τόμο Ιδέες και ποιητική στη λογοτεχνία του εικοστού αιώνα — Τιμητικός τόμος για την Χριστίνα Ντουνιά (επιμ. Θανάσης Αγάθος, Δημήτρης Αγγελάτος, Στέφανος Κακλαμάνης). Από τις εκδόσεις Εστία.

Επίσης, το επόμενο διάστημα αναμένουμε μια ανθολογία κειμένων του Στρατή Τσίρκα, με τίτλο Περιπλανήσεις (εκδ. Καστανιώτη). Την επιλογή των κειμένων έχει κάνει ο Θανάσης Θ. Νιάρχος.

Ο διάλογος λογοτεχνίας και μόδας, και ειδικότερα το πώς οι εκφάνσεις της μόδας διεγείρουν τα συγγραφικά ανακλαστικά, είναι το βασικό θέμα-ερώτημα που διατρέχει τις σελίδες του δοκιμίου της Νότας Σεφερλή (Γ)Ραφές και Υφάνσεις — Η μόδα στη λογοτεχνία από τον ρομαντισμό στον μοντερνισμό (εκδ. Κίχλη).

Συγχαρητήρια! Πέθανες — Μια ξενάγηση στον Άδη της Ελληνικής μυθολογίας (εκδ. Διόπτρα), με ξεναγό τον Κωνσταντίνο Λουκόπουλο για να δούμε τον Άδη όπως τον οραματίστηκαν οι αρχαίοι Έλληνες.

Όσκαρ: Κάποιοι τα χρησιμοποιούν ως κανόνα της κινηματογραφικής τους παιδείας, ενώ κάποιοι άλλοι αν δεν τα απορρίπτουν κατηγορηματικά, τα αγνοούν επιδεικτικά. Ο Παναγιώτης Τιμογιαννάκης στο βιβλίο του Όσκαρ (εκδ. Πεδίο), ξετυλίγει με γνώση και καθαρή ματιά, το νήμα του πιο εμβληματικού θεσμού της έβδομης τέχνης: από τη γέννησή του και τις μεταμορφώσεις του μέχρι τον τρόπο που κρίνονται οι κατηγορίες, τις λεπτές ισορροπίες των ψηφοφοριών και τα κριτήρια που καθορίζουν τη νίκη ή την ήττα. Με αναλύσεις που φωτίζουν τη σκηνοθεσία, τις ερμηνείες, το σενάριο, το μοντάζ, τη μουσική και όλες τις δημιουργικές συνιστώσες μιας ταινίας, το βιβλίο λειτουργεί ταυτόχρονα ως πολύτιμος οδηγός κατανόησης και ως ένα ταξίδι αγάπης προς το σινεμά.

Ο σπουδαίος Ιρανός σκηνοθέτης Αμπάς Κιαροστάμι έχει φιλοξενηθεί πάρα πολλές φορές σε πανεπιστημιακές σχολές κινηματογραφικών σπουδών, φεστιβάλ νέων κινηματογραφιστών και έχει συνεργαστεί στενά με φοιτητικές ομάδες και εργαστήρια κινηματογράφου για πάνω από δέκα χρόνια. Το απόσταγμα των τεχνικών και των μεθόδων εργασίας του Κιαροστάμι στον κινηματογράφο έχει συγκεντρωθεί στο βιβλίο Μαθήματα με τον Κιαροστάμι (μτφρ. Κώστας Κούσιαντας, Ελένη Τιμογιαννάκη, εκδ. Σάλτο).

Με μεγάλο ενδιαφέρον αναμένουμε και το νέο βιβλίο —παπαγιωργικής εμπνεύσεως— του Γιώργου Λαμπράκου Διψομανία — Ιστορίες μέθης από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας (εκδ. Εστία).

Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός και μια τετραμελής συγγραφική ομάδα (Ηλιάνα Καλαδάμη, Μαριλένα Κατρανίδου, Ρία Μεντηλίδου, Μαρία Παπαγιαννάκη) συνέθεσαν ένα εγχειρίδιο υποκριτικής με τίτλο Ο χρόνος του δεμένου σκύλου — Τεχνικές απέναντι στο κενό (εκδ. Κίχλη). Πρόκειται για ένα εγχειρίδιο μεθοδολογίας και προσέγγισης της Υποκριτικής, που αναπτύσσεται σε τρεις κύριους άξονες: Θεατρικότητα, Αφηγηματικότητα, Πραγματικότητα.

Η τριλογία του Αισχύλου Ορέστεια έχει μεταφραστεί αρκετές φορές με ποιο γνωστές τη μετάφραση του Κ.Χ. Μύρη, του Δημήτρη Δημητριάδη και της Ελένης Βαροπούλου. Σύντομα αναμένουμε και τη μετάφραση του Θανάση Βαλτινού, από τις εκδόσεις Εστία.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ

Τη ζωή και τις πράξεις ενός νέου που τόλμησε τη μεγαλύτερη αντιστασιακή πράξη κατά της δικτατορίας, φωτίζει το βιβλίο Αλέξανδρος Παναγούλης — Απείθεια στο θάνατο (επιμ. Νίκος Σηφουνάκης, Θανάσης Πετρίδης, εκδ. Καστανιώτη). Η δράση του Αλέξανδρου Παναγούλη είναι η ίδια η ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, όπου το θάρρος και η θυσία καθορίζουν την πορεία ενός λαού. Ο Παναγούλης υπήρξε η ενσάρκωση του αντιδικτατορικού αγώνα. Η αφιερωματική αυτή έκδοση έχει κορμό τις συγκλονιστικές φωτογραφίες του μέσα στην αίθουσα του Στρατοδικείου –οι οποίες αναδεικνύουν τον περήφανο και αγέρωχο Έλληνα– και τα κείμενα Ελλήνων και ξένων ιστορικών, ποιητών, μουσικών, ζωγράφων, σκηνοθετών, αθλητών, που αναφέρονται στον αγωνιστή και στην προσωπικότητά του.

Η Ζιζέλ Πελικό στο βιβλίο της Ύμνος στη ζωή — Η ιστορία μου (μτφρ. Πετρούλα Γαβριηλίδου, εκδ. Ψυχογιός), αφηγείται την ιστορία της για πρώτη φορά όχι ως θύμα, αλλά ως μάρτυρας. Με αταλάντευτη ειλικρίνεια και συγκλονιστική χάρη, ξαναζεί τα βήματα μιας ζωής χτισμένης επί πέντε δεκαετίες· την τελευταία δεκαετία του γάμου της και την κρυφή κακοποίηση, καθώς και τη μακρά πορεία συναισθηματικής επούλωσης που ακολούθησε.

Γιατρός, πολιτικός, οραματιστής και ευεργέτης που υποστήριξε όσο κανείς την Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αθηνών, το βιβλίο-βιογραφία Απόστολος Αρσάκης (περ. 1792-1874) (μτφρ. Απόστολος Πατελάκης, Γεώργιος Κ. Ιωαννίδης, εκδ. Ίκαρος) από τους Ştefan Petrescu και Lidia Trăuşan-Matu, αποτελεί παράλληλα, μια μικροϊστορία του βαλκανικού κόσμου του 19ου αιώνα καθώς συμπίπτει χρονικά με τους μεγάλους μετασχηματισμούς που βίωσε η Νοτιοανατολική Ευρώπη: τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, την ανάδυση εθνικών κινημάτων στα Βαλκάνια, τη θεμελίωση και τον εκσυγχρονισμό των θεσμών, τις βαθιές αλλαγές στις μέχρι τότε κοινωνικές αντιλήψεις, καθώς και τον θρίαμβο της επιστημονικής προόδου.

Με μια μυθιστορηματική αφήγηση για τον τρόπο που οι καλύτερες προθέσεις οδηγούν σε αυταπάτες και τελικά σε ένα έγκλημα που συγκλόνισε μια ολόκληρη χώρα, ο Τζόναθαν Ρόζεν, στο βιβλίο του Τα καλύτερα μυαλά (μτφρ. Βαγγέλης Προβιάς, εκδ. Ίκαρος), συνθέτει το χρονικό της ζωής του ιδιοφυούς, σχιζοφρενούς καλύτερού φίλου του που δολοφόνησε την έγκυο σύντροφό του.

Τέλος, μέσα στον Ιούνιο αναμένουμε την έκδοση του βιβλίου της Σίρι Χούστβεντ Ιστορίες φαντασμάτων (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Μεταίχμιο), έναν προσωπικό στοχασμό για τον θρήνο, τη μνήμη και την αγάπη που διαρκεί χρόνια, γραμμένο μετά τον θάνατο του Πολ Όστερ. Το βιβλίο περιλαμβάνει προσωπικά, άγνωστα μέχρι τώρα κείμενα του Όστερ – επιστολές και σημειώσεις προς τη Σίρι και το τελευταίο του ημιτελές βιβλίο που απευθύνεται στον εγγονό του, Letters to Miles.

Δείτε επίσης το άρθρο Τι θα διαβάσουμε την άνοιξη (Ι).

^＊ Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.