Δεν είναι άλλη μια σειρά sci-fi, είναι το θεμέλιο όλων των κορυφαίων ιστοριών επιστημονικής φαντασίας.
Ζούμε στην εποχή του content overload. Κάθε εβδομάδα έχουμε «τη σειρά που πρέπει οπωσδήποτε να δεις», το νέο μεγάλο hype, το επόμενο binge που αν δεν το δεις τώρα, χάνεις το momentum. Και κάπου εκεί, ανάμεσα σε αλγόριθμους, trends και TikTok αποσπάσματα των 30 δευτερολέπτων, συμβαίνει κάτι παράξενο.
Το Foundation, το αριστούργημα του Isaac Asimov είναι εδώ και παίζει πολύ δυνατά. Περιέργως, όμως, δεν ακούγεται όσο θα έπρεπε.
Ο Ισαάκ Ασίμωφ γέμισε με την έμπνευσή του ένα άδειο σύμπαν
Μιλάμε για μια sci-fi σειρά που απλώνεται σε ολόκληρο τον γαλαξία, χτίζει κόσμους με κινηματογραφική αυτοπεποίθηση, πιάνει βαριές έννοιες, όπως χρόνος, εξουσία, παρακμή, ελεύθερη βούληση και τις μετατρέπει σε καθαρό τηλεοπτικό spectacle. Κι όμως, δεν έχει τον θόρυβο του Game of Thrones, ούτε το meme-status του The Boys, ούτε το instant cool του House of the Dragon.
Και εδώ μπαίνει το ερώτημα: Τι φταίει και πολύς κόσμος δεν το γνωρίζει καν;
Το «μη προσαρμόσιμο» έπος που… προσαρμόστηκε
Το Foundation δεν ήταν ποτέ εύκολο project. Τα βιβλία του Isaac Asimov θεωρούνταν για δεκαετίες «μη προσαρμόσιμα», παρότι έχουν αποτελέσει πηγή έμπνευσης για μερικά από τα κορυφαία ever sci-fi stories, όπως π.χ. το Star Wars. Περισσότερες ιδέες παρά δράση, περισσότερη ιστορία παρά χαρακτήρες, λιγότερα set pieces και περισσότερη σκέψη.
Κι όμως, η σειρά του Apple TV+ έκανε κάτι έξυπνο. Δεν προσπάθησε να αντιγράψει τα βιβλία, πήρε την ουσία τους, την αγάπη για την επιστήμη, τη μαθηματική ματιά πάνω στην Ιστορία, την ιδέα ότι οι αυτοκρατορίες πεθαίνουν αργά και αναπόφευκτα και τη φίλτραρε μέσα από ένα σύγχρονο, blockbuster όραμα. Ό,τι έκανε ο Villeneuve με το Dune, αλλά σε τηλεοπτική κλίμακα.
Γιατί είναι τόσο καλή τελικά η σειρά «Pluribus»;
Το αποτέλεσμα; Μια σειρά που σκέφτεται σαν βιβλίο, αλλά κινείται σαν ταινία.
Τι είναι όμως το Foundation;
Αν έπρεπε να το πούμε απλά, το Foundation είναι μια σειρά επιστημονικής φαντασίας για την πτώση μιας αυτοκρατορίας. Αλλά αυτό είναι μόνο η βιτρίνα. Στην πραγματικότητα, μιλάμε για μια ιστορία που προσπαθεί να απαντήσει σε ένα από τα πιο παλιά και άβολα ερωτήματα της ανθρωπότητας: Μπορείς να προβλέψεις το μέλλον; Και αν ναι, μπορείς να το αλλάξεις;
Η ιστορία ξεκινά σε έναν γαλαξία όπου τα πάντα ελέγχονται από τη Galactic Empire. Ένα καθεστώς που μοιάζει αιώνιο, σταθερό, ακλόνητο. Στο κέντρο του βρίσκεται ο πλανήτης Trantor και στην κορυφή του θρόνου… όχι ένας αυτοκράτορας, αλλά τρεις. Οι Cleons, δηλαδή ο Brother Dawn, ο Brother Day και ο Brother Dusk, είναι κλώνοι του ίδιου ανθρώπου. Ένας ζωντανός κύκλος εξουσίας που ανανεώνεται συνεχώς, χωρίς εκλογές, χωρίς αμφισβήτηση, χωρίς αλλαγή. Ή τουλάχιστον έτσι νομίζουν.
Γιατί καμία αυτοκρατορία δεν πέφτει από έξω. Πέφτει από μέσα.
Ο Gary Oldman βρήκε το alter ego του στο «Slow Horses»
Ο άνθρωπος που είδε το τέλος πριν έρθει
Εδώ μπαίνει ο Hari Seldon (του Jared Harris). Μαθηματικός, επιστήμονας και λίγο προφήτης με εξισώσεις. Ο Seldon έχει αναπτύξει κάτι που ονομάζεται ψυχοϊστορία, έναν μαθηματικό τρόπο να προβλέπει τη συμπεριφορά τεράστιων πληθυσμών στο πέρασμα του χρόνου.
Και οι υπολογισμοί του λένε ένα πράγμα ξεκάθαρα: η Αυτοκρατορία θα καταρρεύσει. Αυτό που μας νοιάζει είναι το πότε. Το μόνο που παίζει. Η πτώση είναι μαθηματικά βέβαιη. Και το μόνο που μπορεί να αλλάξει δεν είναι το γεγονός, αλλά η διάρκεια του σκοταδιού που θα ακολουθήσει.
Ο Seldon δημιουργεί δύο βάσεις γνώσης (οι περίφημες Foundations) σε μακρινούς πλανήτες, με σκοπό να διατηρήσουν την επιστήμη, την ιστορία και τη λογική ζωντανές, ώστε μετά την πτώση της Αυτοκρατορίας, η ανθρωπότητα να μη χρειαστεί χιλιάδες χρόνια για να ξανασταθεί στα πόδια της. Αντί για 30.000 χρόνια χάους, ο στόχος είναι… 1.000. Και αυτό, στο σύμπαν του Foundation, θεωρείται επιτυχία.
Εσύ θα έκανες το «Severance» αν σου δινόταν η επιλογή;
Η 3η σεζόν και ο κακός που έλειπε
Αν οι πρώτοι κύκλοι έστρωναν τον γαλαξία, η 3η σεζόν έφερε αυτό που πάντα περίμενε το Foundation: έναν κεντρικό, χαοτικό, απρόβλεπτο αντίπαλο. Ο The Mule του Pilou Asbæk δεν είναι απλώς «ο κακός της χρονιάς», αλλά κάτι πολύ ανώτερο. Μια απειλή που δεν παίζει με τους κανόνες, δεν υπακούει στις προβλέψεις και τινάζει στον αέρα την ψευδαίσθηση ελέγχου.
Τη μία στιγμή μοιάζει Joker, την άλλη Ναπολέων, την άλλη ένας σκοτεινός messiah τύπου Paul Atreides, την ώρα που ο Asbæk δείχνει να το απολαμβάνει, περισσότερο και από την εποχή που το έπαιζε δυνάστης της Cersei Lannister ως Euron Greyjoy στο Game of Thrones. Παίζει με τον χαρακτήρα, τον μεταμορφώνει, τον κρατά πάντα ένα βήμα μπροστά από τον θεατή. Είναι από εκείνες τις ερμηνείες που δίνουν στη σειρά βάρος και απειλή με την παλιά, καλή έννοια.
Οι Cleons, ο Lee Pace και η πιο παράξενη αυτοκρατορία της TV
Και μετά έχεις τους Cleons. Ένα από τα πιο ευρηματικά concepts που έχει δώσει ποτέ τηλεοπτική sci-fi. Κλώνοι, αυτοκράτορες, παγιδευμένοι σε έναν κύκλο γενετικής επανάληψης και υπαρξιακής φθοράς.
Ο Lee Pace, ειδικά στη 3η σεζόν, είναι σκέτη απόλαυση. Ο Cleon XXIV αφήνει πίσω του το βάρος της αυτοκρατορικής ευθύνης και μπαίνει σε μια φάση σχεδόν The Big Lebowski σε διαστημική εκδοχή: αποστασιοποίηση, ηδονισμός, κυνισμός, αλλά και μια απροσδόκητη εξέλιξη χαρακτήρα που καταλήγει στην πιο δυνατή προσωπική ιστορία της σεζόν.
Κι αν υπάρχει ένας λόγος που το Foundation ξεχωρίζει πραγματικά, αυτός είναι η Demerzel. Η Laura Birn δίνει μια από τις πιο ενδιαφέρουσες απεικονίσεις AI/ρομπότ που έχουμε δει στην τηλεόραση. Όχι γιατί είναι ψυχρή, αλλά ακριβώς επειδή δεν είναι.
Η σύγκρουση ανάμεσα στον προγραμματισμό και την επιθυμία για ελευθερία, ανάμεσα στην αγάπη και την υποταγή, γίνεται ο ηθικός πυρήνας της σειράς. Και κάπου εκεί, το Foundation σταματά να είναι απλώς space opera και γίνεται κάτι πιο βαθύ, πιο άβολο, πιο ανθρώπινο απ’ όσο περιμένεις.
Άρα γιατί δεν μιλάμε γι’ αυτή;
Το Foundation δεν είναι γρήγορη sci-fi, ούτε και binge για background θόρυβο.
Είναι space opera με μυαλό, πολιτικό θρίλερ σε γαλαξιακή κλίμακα και φιλοσοφική συζήτηση μεταμφιεσμένη σε blockbuster. Μια ιστορία που μιλά για εξουσία, χρόνο, παρακμή και την αυταπάτη του ελέγχου. Και ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που δεν ακούγεται όσο άλλες. Ίσως γιατί απαιτεί λίγη υπομονή, λίγη σκέψη, λίγη προσοχή. Και ίσως, τελικά, γιατί το Foundation δεν φτιάχτηκε για να γίνει trend. Φτιάχτηκε για να αντέξει στον χρόνο. Όπως ακριβώς και οι ιστορίες που αφηγείται.
Γιατί το Foundation δεν σου ζητάει απλώς να το δεις. Σου ζητάει να σκεφτείς.
