Οι ανθρώπινες σχέσεις βασίζονται στην ειλικρίνεια, τον αμοιβαίο σεβασμό και την εμπιστοσύνη. Ωστόσο, δεν επικοινωνούν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Ορισμένοι άνθρωποι χρησιμοποιούν λέξεις και φράσεις όχι για να εκφράσουν ανοιχτά τις σκέψεις τους, αλλά για να επηρεάσουν, να ελέγξουν ή να κατευθύνουν τη συμπεριφορά των άλλων προς όφελός τους.
Η χειριστική συμπεριφορά δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί. Συχνά εμφανίζεται με διακριτικό τρόπο και μπορεί να κρύβεται πίσω από φαινομενικά αθώες ή καθημερινές εκφράσεις. Οι ειδικοί στην ψυχολογία επισημαίνουν ότι υπάρχουν ορισμένες φράσεις που χρησιμοποιούνται συχνά από ανθρώπους οι οποίοι προσπαθούν να ασκήσουν έλεγχο ή να δημιουργήσουν ενοχές στους γύρω τους.
Ακολουθούν επτά χαρακτηριστικά παραδείγματα.
1. «Είσαι πολύ ευαίσθητος/η»
Πρόκειται για μία από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που χρησιμοποιούνται για να υποβαθμιστούν τα συναισθήματα ενός ανθρώπου.
Όταν κάποιος εκφράζει ότι πληγώθηκε ή ενοχλήθηκε από μια συμπεριφορά και η απάντηση που λαμβάνει είναι ότι «είναι πολύ ευαίσθητος», το μήνυμα που περνά είναι ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στη συμπεριφορά που προκάλεσε την ενόχληση, αλλά στην αντίδραση του άλλου.
Με αυτόν τον τρόπο, η συζήτηση μετατοπίζεται από την ουσία του ζητήματος και το άτομο αρχίζει να αμφισβητεί τα δικά του συναισθήματα.
2. «Όλοι συμφωνούν μαζί μου»
Οι χειριστικοί άνθρωποι συχνά επικαλούνται μια υποτιθέμενη γενική αποδοχή των απόψεών τους.
Η φράση «όλοι το λένε» ή «κανείς δεν συμφωνεί μαζί σου» χρησιμοποιείται για να δημιουργήσει πίεση και να κάνει τον συνομιλητή να νιώσει απομονωμένος. Στην πραγματικότητα, σπάνια συνοδεύεται από συγκεκριμένα στοιχεία ή πραγματικά παραδείγματα.
Η τακτική αυτή βασίζεται στην ανθρώπινη ανάγκη για κοινωνική αποδοχή και μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση ενός ατόμου.
3. «Αν με αγαπούσες πραγματικά, θα το έκανες»
Αυτή η φράση αποτελεί κλασικό παράδειγμα συναισθηματικού εκβιασμού.
Ο χειριστικός άνθρωπος συνδέει την αγάπη, τη φιλία ή την αφοσίωση με μια συγκεκριμένη πράξη ή απόφαση. Αντί να ζητήσει κάτι με ειλικρίνεια, προσπαθεί να δημιουργήσει ενοχές ώστε να πετύχει τον στόχο του.
Σε υγιείς σχέσεις, η αγάπη και ο σεβασμός δεν χρησιμοποιούνται ως εργαλεία πίεσης ούτε ως μέσο για να εξαναγκαστεί κάποιος να κάνει κάτι που δεν επιθυμεί.
4. «Ποτέ δεν κάνεις τίποτα για μένα»
Οι απόλυτες εκφράσεις όπως «ποτέ» και «πάντα» εμφανίζονται συχνά σε χειριστικές συζητήσεις.
Ακόμη κι αν κάποιος έχει προσφέρει βοήθεια ή υποστήριξη πολλές φορές στο παρελθόν, η φράση αυτή αγνοεί πλήρως την πραγματικότητα και παρουσιάζει μια υπερβολική εικόνα της κατάστασης.
Ο στόχος είναι συνήθως να δημιουργηθούν ενοχές και να αυξηθούν οι πιθανότητες να υποχωρήσει ο συνομιλητής σε ένα αίτημα ή μια απαίτηση.
5. «Με παρεξήγησες…»
Η φράση αυτή δεν είναι από μόνη της προβληματική. Σε πολλές περιπτώσεις, οι άνθρωποι πράγματι παρεξηγούνται. Όταν όμως χρησιμοποιείται συνεχώς ως απάντηση σε κάθε παράπονο ή διαφωνία, μπορεί να αποτελεί μέσο αποφυγής ευθύνης. Αντί να εξετάσει αν η συμπεριφορά του ήταν προσβλητική ή λανθασμένη, το άτομο μεταφέρει την ευθύνη στον συνομιλητή του. Έτσι, εκείνος αρχίζει να αμφιβάλλει για τη δική του κρίση και αντίληψη των γεγονότων.
6. «Μετά από όλα όσα έχω κάνει για σένα…»
Η υπενθύμιση προηγούμενων καλών πράξεων μπορεί να φαίνεται λογική σε ορισμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, όταν χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για να δημιουργήσει υποχρέωση ή ενοχές, μετατρέπεται σε εργαλείο χειραγώγησης.
Οι χειριστικοί άνθρωποι συχνά παρουσιάζουν τις πράξεις καλοσύνης τους ως «χρέος» που πρέπει να αποπληρωθεί.
Η πραγματική προσφορά, όμως, δεν συνοδεύεται από κρυφές απαιτήσεις ούτε χρησιμοποιείται ως μέσο πίεσης στις μελλοντικές αποφάσεις ενός ανθρώπου.
7. «Κάνε ό,τι θέλεις»
Με την πρώτη ματιά, η φράση αυτή μοιάζει να δίνει ελευθερία επιλογής. Ωστόσο, ο τόνος και το πλαίσιο στο οποίο λέγεται μπορούν να αλλάξουν εντελώς το νόημά της.
Πολλές φορές χρησιμοποιείται παθητικά επιθετικά, υπονοώντας δυσαρέσκεια ή απογοήτευση χωρίς να εκφράζεται άμεσα. Το άτομο δεν λέει ξεκάθαρα τι θέλει ή τι το ενοχλεί, αλλά προσπαθεί να δημιουργήσει ενοχές ώστε ο άλλος να αλλάξει στάση.
Αυτή η έμμεση μορφή επικοινωνίας μπορεί να προκαλέσει σύγχυση και συναισθηματική πίεση στον συνομιλητή.
Πώς να αναγνωρίσετε τη χειριστική επικοινωνία
Το σημαντικό δεν είναι να εστιάζουμε σε μία μόνο φράση, αλλά στο συνολικό μοτίβο συμπεριφοράς. Όλοι οι άνθρωποι μπορεί κάποια στιγμή να χρησιμοποιήσουν μία από τις παραπάνω εκφράσεις χωρίς πρόθεση χειραγώγησης.
Η διαφορά βρίσκεται στη συχνότητα και στον σκοπό. Όταν κάποιος επαναλαμβάνει συστηματικά τέτοιες φράσεις για να προκαλέσει ενοχές, να μειώσει την αυτοπεποίθηση του άλλου ή να επιβάλει τη δική του άποψη, τότε πρόκειται για μια πιο ανησυχητική συμπεριφορά.
Η αναγνώριση αυτών των λεκτικών μοτίβων μπορεί να βοηθήσει στην προστασία της ψυχικής ισορροπίας και στη δημιουργία πιο υγιών σχέσεων. Η ειλικρινής επικοινωνία βασίζεται στον σεβασμό και στην αμοιβαία κατανόηση, όχι στην πίεση, στις ενοχές ή στον έλεγχο.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ
Πως κάποιοι άνθρωποι γίνονται αμέσως συμπαθείς: Εδώ είναι 6 κινήσεις που κάνουν
