Αν νιώθεις ότι τα τελευταία χρόνια σε «χτυπούν» συνεχώς απρόβλεπτα γεγονότα, δεν είσαι ο μόνος. Ο κόσμος σήμερα είναι πιο σύνθετος από ποτέ. Όπως το έθεσε και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, το πλαίσιο είναι χαοτικό: ένας κόσμος γεμάτος συγκρούσεις, ανισότητες και απρόβλεπτες εξελίξεις.
Πανδημία, πληθωρισμός, κλιματική αλλαγή, πόλεμοι, ταχεία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης — οι εκπλήξεις διαδέχονται η μία την άλλη. Δεν είναι περίεργο που πολλοί ηγέτες επιχειρήσεων νιώθουν αποσταθεροποιημένοι και ανίκανοι να σχεδιάσουν το μέλλον.
Θα θέλαμε όλοι περισσότερη σταθερότητα. Αλλά αν δεχτούμε ότι η αβεβαιότητα θα συνεχιστεί, υπάρχει τρόπος να βελτιώσουμε την ικανότητά μας να προβλέπουμε τι έρχεται;
Σύμφωνα με νέα έρευνα από το Stanford, ναι. Οι επιστήμονες εντόπισαν ότι κάνοντας συγκεκριμένες ερωτήσεις στον εαυτό μας μπορούμε να γίνουμε… καλύτεροι στο να προβλέπουμε και να προετοιμαζόμαστε για το μέλλον.
Δύο τρόποι με τους οποίους κάνουμε λάθος προβλέψεις
Η πρόβλεψη του μέλλοντος θεωρείται συνήθως δουλειά ειδικών — αναλυτών, στρατηγικών συμβούλων ή ακόμη και υπηρεσιών πληροφοριών.
Όμως οι ερευνητές του Stanford προσέγγισαν το θέμα ψυχολογικά:
- πώς σκέφτονται οι άνθρωποι όταν προσπαθούν να προβλέψουν το μέλλον;
- ποια λάθη κάνουν συστηματικά;
- και πώς μπορούν να τα αποφύγουν;
Η βασική ιδέα: οι περισσότεροι αποτυγχάνουν όχι επειδή λείπουν τα δεδομένα, αλλά επειδή κάνουν λάθος ερωτήσεις.
Οι 5 ερωτήσεις που προτείνει η έρευνα
1. «Τι θα μπορούσε να αλλάξει;»
Αντί να υποθέτεις ότι τα πράγματα θα συνεχίσουν όπως τώρα, σκέψου τι παράγοντες μπορεί να ανατρέψουν την κατάσταση.
2. «Πόσο σίγουρος είμαι πραγματικά;»
Οι άνθρωποι έχουν τάση υπερβολικής αυτοπεποίθησης. Χρειάζεται να αμφισβητείς τις εκτιμήσεις σου και να σκέφτεσαι σε πιθανότητες.
3. «Τι στοιχεία αγνοώ;»
Συχνά εστιάζουμε μόνο σε πληροφορίες που επιβεβαιώνουν αυτό που ήδη πιστεύουμε. Η συνειδητή αναζήτηση αντίθετων στοιχείων βελτιώνει τις προβλέψεις.
4. «Ποιες είναι οι εναλλακτικές εκδοχές;»
Αντί για μία “σίγουρη” πρόβλεψη, σκέψου πολλαπλά σενάρια για το μέλλον.
5. «Τι θα σήμαινε αν κάνω λάθος;»
Οι καλές προβλέψεις δεν είναι μόνο θέμα ακρίβειας αλλά και προετοιμασίας. Πρέπει να εξετάζεις τις συνέπειες ενός λάθους και να σχεδιάζεις ανάλογα.
Το βασικό συμπέρασμα
Δεν μπορείς να προβλέψεις τέλεια το μέλλον — ειδικά σε έναν κόσμο τόσο ασταθή.
Αλλά μπορείς να γίνεις λιγότερο ευάλωτος στις εκπλήξεις αν:
- σκέφτεσαι πιο συστηματικά
- αποφεύγεις γνωστικές παγίδες
- και κάνεις τις σωστές ερωτήσεις
Η ουσία της έρευνας δεν είναι να “μαντεύεις σωστά”, αλλά να σκέφτεσαι καλύτερα.
