Η χρήση χρεωστικής ή πιστωτικής κάρτας έχει αυξηθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την περίοδο της πανδημίας και την ενίσχυση των ηλεκτρονικών πληρωμών.
Σύμφωνα με έρευνες σε ΗΠΑ και Ευρώπη, οι καταναλωτές τείνουν να ξοδεύουν περισσότερα όταν πληρώνουν με κάρτα σε σχέση με μετρητά. Ο λόγος; Το λεγόμενο «pain of paying» — το ψυχολογικό αίσθημα απώλειας που είναι εντονότερο όταν δίνουμε φυσικά χρήματα.
Με την κάρτα:
Δεν βλέπουμε άμεσα τα χρήματα να φεύγουν.
Δεν μετράμε χαρτονομίσματα.
Η συναλλαγή ολοκληρώνεται σε δευτερόλεπτα.
Ειδικά στις ανέπαφες πληρωμές, η διαδικασία είναι τόσο γρήγορη που μειώνεται η συνειδητοποίηση της δαπάνης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πιο αυθόρμητες αγορές.
Μετρητά: Ο «ορατός» έλεγχος
Όταν πληρώνουμε με μετρητά, η εμπειρία είναι διαφορετική:
Βλέπουμε το πορτοφόλι να αδειάζει.
Νιώθουμε πιο έντονα την αξία των χρημάτων.
Υπάρχει φυσικό όριο — όσα έχουμε πάνω μας.
Αυτό λειτουργεί συχνά ως «φρένο» στις παρορμητικές αγορές. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί οικονομικοί σύμβουλοι προτείνουν τη μέθοδο των φακέλων (envelope budgeting) για καλύτερο έλεγχο εξόδων.
Τι δείχνουν τα δεδομένα;
Μελέτες καταναλωτικής συμπεριφοράς έχουν δείξει ότι:
Οι αγορές με κάρτα μπορεί να είναι έως και 10%-30% υψηλότερες σε αξία σε σχέση με τις ίδιες αγορές με μετρητά.
Οι καταναλωτές θυμούνται λιγότερο με ακρίβεια τι ξόδεψαν όταν χρησιμοποιούν κάρτα.
Οι online αγορές (όπου τα μετρητά δεν αποτελούν επιλογή) αυξάνουν σημαντικά την καταναλωτική δαπάνη.
Το θέμα είναι ψυχολογικό — όχι τεχνολογικό
Η κάρτα δεν «εξαφανίζει» χρήματα. Απλώς μειώνει το συναισθηματικό βάρος της πληρωμής. Αντίθετα, τα μετρητά κάνουν τη δαπάνη πιο απτή και συχνά πιο ελεγχόμενη.
Ωστόσο, η κάρτα προσφέρει:
Ευκολία και ταχύτητα.
Καταγραφή συναλλαγών.
Πιθανές επιστροφές χρημάτων (cashback) ή πόντους.
Τα μετρητά προσφέρουν:
Καλύτερη αίσθηση ελέγχου.
Περιορισμό υπερκατανάλωσης.
Μηδενικό κίνδυνο υπερχρέωσης.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ανεβαίνει η τιμή του χρυσού. Πόσα χρήματα μπορείς να βγάλεις τώρα αν έχεις μία χρυσή λίρα
