Εικοσιένα βιβλία ποίησης που κυκλοφόρησαν πρόσφατα, ή και λίγο παλιότερα, από καταξιωμένους ποιητές, αλλά και από νεότερους.
Επιλογή-παρουσίαση: Κ.Β. Κατσουλάρης
Δεκατέσσερις ποιητικές συλλογές που κυκλοφόρησαν το προηγούμενο διάστημα, τρεις συγκεντρωτικές εκδόσεις, τέσσερα βιβλία με ποιήματα τεθνεώτων, από τον Στρατή Χαβιαρά έως τον Διονύσιο Σολωμό. Ένα μαγιάτικο ποιητικό μπουκέτο.
Παντελής Μπουκάλας, Είκοσι, εκδ. Άγρα
Δεκαπέντε χρόνια μετά από το γεγονός που έκοψε τη ζωή του σε δύο άνισα κομμάτια, ο Παντελής Μπουκάλας αφιερώνει μια ποιητική συλλογή στον γιο του Σπύρο (1991-2011) που χάθηκε στα είκοσι χρόνια του. Πού βρήκε το σθένος; Μια σπαρακτική συλλογή, που κινείται ανάμεσα στον δεκαπεντασύλαβο και τον ελεύθερο στίχο.
Αυτόν το νιο που κίνησε να ρθει στον Κάτω Κόσμο,
μην τον αφήσεις μοναχό, μα να μου τον προσέχεις.
Γιατί είναι νιος, κι είναι άμαθος, δεν ξέρει από σκοτάδι,
δεν ξέρει από παγωνιά, κι από το μαύρο χώμα.
Ντίνος Σιώτης, Με τα μάτια στη Γάζα, Ανταποκρίσεις από έναν τόπο μαρτυρίου, πρόλογος Bernie Sanders, εισαγωγή Παντελής Μπουκάλας, εκδ. Πόλις
Ο Ντίνος Σιώτης δεν περιμένει να κατακάτσει ο κουρνιαχτός, όπως λένε, δρα ως ποιητής ακαριαία, όπως έχουμε δει και στον παρελθόν με άλλες αφορμές. Εδώ, μας καλεί να μην αποστρέφουμε το βλέμμα από τον τόπο μαρτυρίου, από τη Γάζα.
Παιδί της Παλαιστίνης
Ρωτά δημοσιογράφος οκτάχρονο
Παλαιστίνιο τι θέλει να γίνει όταν
μεγαλώσει, ο μικρός το σκέφτεται,
το ξανασκέφτεται και στο τέλος τού
λέει «τι κάθεσαι και με ρωτάς αφού
το ξέρεις πως δεν θα μεγαλώσω…»
Μαρία Κούρση, Ο χρόνος σε τίτλους, εκδ. Ηριδανός
Τρία χρόνια μετά τη συλλογή Εξόδιος αέρας, που τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών, η καλή ποιήτρια επιστρέφει με νέο έργο, σε τέσσερα μέρη, που αποτελείται κυρίως από ολιγόστιχα ποιήματα και ενιαία αισθητική αντίληψη. Ιδιαίτερα φροντισμένη έκδοση με σχέδια, στο εξώφυλλο και μέσα, του Δημήτρη Σεβαστάκη.
Ασφαλώς
Σκοτεινή καταγγελία.
Και σούρουπο.
Το παραδέχομαι
Κρύφτηκα μέσα
Στη λέξη πέτρα
Ελπίζοντας πως
Κάποιος θυμωμένος
Θα την πετάξει μακριά.
Όσο πιο μακριά γίνεται
Θανάσης Χατζόπουλος, Ο χρόνος ο επιούσιος, εκδ. Πόλις
Ο δόκιμος ποιητής επανέρχεται, με υπαρξιακό βάθος αλλά και ποικίλες πολιτικές συνδηλώσεις. Στο εξώφυλλο, έργο του Χρήστου Μποκόρου.
Παγκόσμιο εμπόριο
Απογυμνωμένος από κανόνες ο κόσμος
Στο έλεος της απληστίας
-ο άρπαγας, του άρπαγα, ω άρπαγα
και στην αρπάγη της ισχύος
Γλιστράει υπνωτισμένος προς την καταστροφή
Κυριάκος Συλφιτζόγλου, Σχέδια πάνω σε μια ήττα, εκδ. Αντίποδες
Ποίηση σε πρώτο πληθυντικό, καυστική, δραστική. Πολύ όμορφη έκδοση, με εικαστικές παρεμβάσεις από την ομάδα των Αντιπόδων.
αδόκιμους
δεν μας έλεγες
με τόση
βιβλιογραφία
παραπομπές
υποσημειώσεις
δεν μας έλεγες
περισσότερο νάρκισσοι
παρά γοητευτικοί
καθρέφτη
καθρεφτάκι
ποιος είναι
ο πιο μαλάκας;
Διώνη Δημητριάδου, Αδώνιδος κήποι, εκδ. ΑΩ
Επιστροφή στην ποίηση από την καλή κριτικό και ποιήτρια, με αρχαιοελληνική αναφορά.
Σαν να της φάνηκε πως η Άνοιξη την καλούσε. Κι άνοιξε το παράθυρο. Δεν ακουγόταν τίποτε. Αλλά εκείνη αφουγκράστηκε όλα τα κρυφά μηνύματα. Αναλογίστηκε χιλιάδες χρόνια πίσω εκείνον τον άλλο, τον όμορφο, τον νέο, τον ευλογημένο συνάμα και καταραμένο. Να ζει ζωή ατελείωτη και θάνατο αθάνατο.
Βαγγέλης Τασιόπουλος, Το απόγευμα ενός μειλίχιου εκδορέα, εκδ. ΑΩ
Στο εξώφυλλο και μέσα, έργα του Ι.Α. Πρώιου. Φροντισμένη έκδοση.
Εκείνος ο άνθρωπος κρέμασε τη ματωμένη του ποδιά, σκούπισε μ’ επιμέλεια το κοφτερό μαχαίρι του και μπήκε γυμνός στο καθαρτήριο. Σαν αστραπή πέρασαν μπροστά του χιλιάδες θύματα κι αμέτρητες εγκυμονούσες. Έκλεισε πίσω του η αυλαία των θανάτων κι άφησε το νερό να πάρει τον τρόμο από τα μάτια τους. […]
Χάρης Μελιτάς, Υπέρταση, εκδ. Ιωλκός
Έξι χρόνια από τη συλλογή Εξαιρέσεις, για την οποία ο Χάρης Μελιτάς βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, μια ιδιαίτερα καλαίσθητη και φροντισμένη έκδοση.
Αχός αχόρταγος
Το φως του παρελθόντος
εξορία.
Του μέλλοντος τα χρέη
αγεωγράφητα.
Μονάχα του παρόντος αχός
παρών κι αχόρταγος
Δάφνη Νικήτα, Η κόκκινη κοιλάδα, εκδ. Καστανιώτη
Η ποιήτρια γεννήθηκε στη Λευκωσία. Προηγούμενη συλλογή της, Στιλέτα, από τις εκδόσεις Καστανιώτη, επίσης.
Μικροπράγματα
Πέφτω
στο κρεβάτι
– βουλιάζω
μαζί με τα μικροπράγματα
της νέας μέρας
που όλο έρχεται
Μαργαρίτα Παπαμίχου, Ιζηματογενή πετρώματα, εκδ. Μετρονόμος
Δεύτερη συλλογή, μετά το Μπλε ξαφνικό (εκδ. Όστρια, 2021). Ποίηση με χαρακτήρα, χωρίς φιοριτούρες και αισθηματολογία.
Αντί στεφάνου
Ενθάδε κείται
λόγος αλυσιτελής,
αίτια θανάτου
αιφνίδιος πνιγμός
από αμάσητη τροφή σκέψης,
αντί στεφάνου
παρακαλείστε να καταθέσετε
ένα νόημα που να βγάζει νόημα.
Κωνσταντίνος Τσεκλένης, Βάθος πεδίου, ποιήματα και ιστορίες, εκδ. Το Ροδακιό
Η δεύτερη συλλογή του Κωνσταντίνου Τσεκλένη περιλαμβάνει ποιήματα και πεζά μεγάλης υφολογικής ποικιλίας, απ’ όπου δεν απουσιάζει η Ιστορία ούτε το υπαρξιακό ρίγος.
Ραπουνζέλ
Ο καθρέφτης έχει σπάσει εδώ και χρόνια.
Έβλεπε πια μόνο τα χέρια της και τα πόδια.
Αλλά κι αυτά τα μαλλιά, νισάφι πια, μάκρυναν πολύ
γέμισαν το σπίτι, βγήκαν απ’ τα παράθυρα
και πήρανε τους δρόμους.
Αλέξανδρος Μηλιάς, Απ’ την Αθήνα φάντασμα, εκδ. Πατάκη
Τέταρτη ποιητική συλλογή του γεννημένου το 1982 στην Αθήνα ποιητή. Με πολλές αναφορές στην Ιστορία, τόσο την ελληνική όσο και του Ισραήλ και της Παλαιστίνης.
Με ξέκανε η αγέλη των Κουτσαίων στις Σπέτσες μα
κατεβαίνω, Λασκαρίνα, φάντασμα,
μ’ ένα ιστιοφόρο δύσμοιρο
μπαρούτι ποίημα ως τη Ράφα.
Μ’ έκαψαν οι δοσίλογοι στην Κοκκινιά,
φιλώ ανθρακωρύχους στην Καλογρέζα.
Ευθυμία Γιώσα, Όταν πέφτουμε από το τρένο, εκδ. Κίχλη
Πεζόμορφα ποιήματα, στοχαστικά. Τρίτη συλλογή της ποιήτριας από τα Ιωάννινα.
Περιμένω τη μέρα που όλοι οι στόχοι μου θα συνοψιστούν σε ένα αντιφέγγισμα.
Γιώργος Μουφτόγλου, Την ημέρα που ερχόμουν, εκδ. Βακχικόν
Γεννημένος μόλις το 2000, ο Μουφτόγλου κάνει με αυτήν τη φτενή συλλογή την πρώτη του εμφάνιση.
Η απροσεξία
Βαραίνει απόψε το φεγγάρι
τ’ άστρα γυμνά ξεμακραίνουν
τα φώτα στα πάρκα τρεμοφέγγουν
η πόλη και πάλι ασθμαίνει.
Η σειρήνα ξυπνάει κι αλυχτά
αναπάντητες κλήσεις ψαύουν το ρόπτρο
ο κρότος σημαίνει τη λήξη
ο Βαρδάρης φέρνει τα νέα.
Συγκεντρωτικές εκδόσεις
Γιώργος Βέης, Ποιήματα 1973-2023, εκδ. Ύψιλον
Πενήντα χρόνια ποιητικής διαδρομής συγκεντρώνονται σε αυτόν τον καλαίσθητο και εξαιρετικό τυποτεχνικά τόμο, συστήνοντας ξανά, και με πληρότητα, έναν από τους κορυφαίους ποιητές της γενιάς του ’70.
Συμπεράσματα λογίου
Τα πουλιά παρεμβαίνουν στις υποθέσεις των ανθρώπων.
Επιβάλλονται συχνά με τον τρόπο τους.
Τα φτερουγίσματα
οι φωνές
το τραγούδι τους
σκεπάζουν στο τέλος τα λόγια
τις πράξεις
ό,τι δηλαδή μας υπαγόρευσε μια σκοτεινή φύση.
Είναι αναμφισβήτητα η πλειοψηφία.
Οι φρουροί των τάφων μας.
[Ν όπως Νοσταλγία, 2008]
Αριστέα Παπαλεξάνδρου, Εφ’ όλης της Εύας, Ποιήματα 2000-2020, εκδ. Ενύπνιο
Έξι ποιητικές συλλογές της ποιήτριας σε μια εικοσαετία, σε έναν τόμο. Μαζί και το Μας προσπερνά, που τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών, απ’ όπου και το ποίημα που ακολουθεί.
Placebo
Δεν πρόλαβα· ίσως και να μην
ήθελα
Το σώμα πλέον αδρανεί
κι αυτό που στάζει τον λυγμό
λέξη προς λέξη στο χαρτί
Αυτό το ψευδοφάρμακο
της πρώτης γόνιμης αυγής
πολύ μακριά μου
Δώρο που δεν μου
δώρισε καμιά
συνέχειά μου
[Μας προσπερνά, Κέδρος 2015]
Γιάννης Στίγκας, Ποιήματα 2004-2017, εκδ. Άγρα
Έξι ποιητικές συλλογές του Γιάννη Στίγκα, που βγήκαν μέσα σε διάστημα δεκατριών χρόνων, συγκεντρώνονται σε αυτόν τον τόμο, από την Αλητεία του αίματος (2004) έως το Εξυπερύ σημαίνει χάνομαι (2017) – δηλαδή όλα τα βιβλία που είχαν βγει εκτός Άγρας.
Πες μου μια καλή ιστορία
εδώ πέφτει χαλάζι
μου σπάει τα τζάμια.
Ποιήματα αναβοσβήνουν κι ανατινάσσονται
τα σύρματά τους ερημώνουν το μάτι.
Μαθαίνω την επιστήμη της τύφλωσης:
Ούτε ο ήλιος ούτε ο χρόνος
ξαγρυπνούν μαζί μας.
Θεριεύει ο καυστήρας του πανικού
πες μου, διάολε, μια καλή ιστορία
[Η αλητεία του αίματος, Γαβριηλίδης, 2004]
Τεθνεώτες
Στρατής Χαβιαράς, Ποιήματα 1963-2018, επίμετρο Αντώνης Μπαλασόπουλος, εκδ. Κέδρος
Επιτέλους ολόκληρο το ποιητικό έργο του Στρατή Χαβιαρά σε έναν τόμο. Μαζί και τα Ανέκδοτα των τελευταιών δεκαετιών της ζωής του (2000-2018), απ’ όπου και το τετράστιχο που ακολουθεί.
Έσκυψε και με φίλησε στο στόμα
κι όπως κατέβηκε το αίμα στο μυαλό της
ξύπνησε πρόωρα, ταραγμένη.
Σαν να ήμουν εγώ που την ξύπνησα.
Ν.Κ. Γερμανάκος, Όστρακα, εικονογράφηση Anne Germanacos, μτφρ. Ελένη Καρρά, εκδ. Μελάνι
Ο Ν.Κ. Γερμανάκος άφησε την τελευταίο του πνοή το βράδυ της 24ης Μαρτίου, λίγες μέρες μετά την έκδοση του βιβλίου του Όστρακα, αφήνοντας πίσω του ένα σπουδαίο έργο που δυστυχώς δεν πρόλαβε να αναγνωριστεί στην Ελλάδα όσο ήταν εν ζωή. Πολλοί γνωστοί ελληνιστές είχαν γράψει για το έργο του στις ΗΠΑ, πολλοί γνωστοί μεταφραστές, όπως η Κάρεν Έμεριχ κι η Κάρεν Βαν Ντάικ, είχαν μαθητεύσει πλάι του.
Αγγείο πρώτο
Ο ορνιθομάντης ερμηνεύει
την πτήση των πτηνών.
Εγώ τόσο ψηλά να πετάξω
δεν τολμώ. Μόνο τις φωνές τους
θα ’θελα να ξεχωρίζω –
ποιο πουλί, ποιο τραγούδι.
Μακάρι να τις μετουσίωνα
σε ρίμες,
ώστε η φωνή μου να μετρήσει.
Φώτος Πασχαλινός, Σιωπηλά τραγούδια, εκδ. Μετρονόμος
Χαμένη έως πρόσφατα ποιητική συλλογή που έρχεται σήμερα στο φως. Η συλλογή διασώθηκε από τη Νίκη (Νικούλα) Συριοπούλου, αρραβωνιαστικιά τότε του Πασχαλινού, ο οποίος εκτελέστηκε από τους Γερμανούς το 1943, στην Πάτρα. Το βιβλίο περιλαμβάνει εισαγωγή της Γεωργίας Συριοπούλου, ανιψιά της Νίκης, κι ένα κείμενο του συγγραφέα Σωτήρη Τριβιζά.
Ατέλειωτο σκοτάδι με κυκλώνει…
Τα δάχτυλά μου παίζουν στις πληγές
και, σάμπως να κουρδίζονται χορδές,
το σώμα μου αναδεύεται και λυώνει…
Πώς βρέθηκα στη νύχτα τη βαθιά;
Το φως μου, ποιος μου στέρησε το φως μου
κι αναζητάω τα πλάσματα του κόσμου
να ιδώ, που δεν τα βλέπω πια;
Διονυσίου Σολωμού, Τα ευρισκόμενα, επίμετρο Δημήτρης Πολυχρονάκης, εκδ. ΕΠΟΨ
Παραλλάσσοντας μια παλιά διαφήμιση, και χαριτολογώντας, θα λέγαμε: «Όλοι έχουμε λίγο Σολωμό μέσα μας». Η παρούσα έκδοση περιλαμβάνει: τη φωτογραφική ανατύπωση της πρώτης έκδοσης του 1859 των Ευρισκομένων του Διονυσίου Σολωμού, παράρτημα με τη μετάφραση ιταλικών ποιημάτων του Σολωμού από τον Γεώργιο Καλοσγούρο, καθώς και επίμετρο του καθηγητή Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Δημήτρη Πολυχρονάκη. Πολύτιμο έργο σε μια σκληρόδετη και φροντισμένη τυποτεχνικά έκδοση.
VI
«Φιλώ τα χέρια μ’και γλυκά το ςτήθος μ’ αγκαλιάζω.
Ανοιχτά πάντα κι’ άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μου.
Ποια πηγή τάχα σε γεννά, χαριτωμένη βρύσι;»
[Ο Πόρφυρας]
* Ο Κ.Β. Κατσουλάρης είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.
