Το πώς νιώθουμε για την ηλικία μας ίσως επηρεάζει περισσότερο το σώμα μας απ’ όσο πιστεύαμε. Σύμφωνα με νέα έρευνα από τη Σχολή Παγκόσμιας Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, οι γυναίκες που βιώνουν έντονο άγχος για τη γήρανση παρουσιάζουν ενδείξεις επιταχυνόμενης γήρανσης σε κυτταρικό επίπεδο.

«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι υποκειμενικές εμπειρίες, όπως η ανησυχία για την ηλικία, μπορούν να επηρεάσουν αντικειμενικούς βιολογικούς δείκτες», εξηγεί η Μαριάνα Ροντρίγκες, διδακτορική φοιτήτρια και πρώτη συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychoneuroendocrinology. Όπως τονίζει, το άγχος που σχετίζεται με τη γήρανση δεν αποτελεί απλώς ψυχολογικό βάρος, αλλά μπορεί να έχει απτές συνέπειες για τη σωματική υγεία.

Πώς το άγχος «περνά» στο σώμα

Η έρευνα εστιάζει στον ρόλο των επιγενετικών αλλαγών – δηλαδή μεταβολών στον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται τα γονίδια, χωρίς να αλλάζει η ίδια η γενετική αλληλουχία. Η χρόνια ψυχολογική πίεση φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάζει αυτούς τους μηχανισμούς, επιταχύνοντας τη βιολογική φθορά.

«Γνωρίζουμε ήδη ότι το στρες και η κατάθλιψη σχετίζονται με επιπτώσεις στη σωματική υγεία. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν είχε μελετηθεί επαρκώς η σχέση ανάμεσα στο άγχος για τη γήρανση και στη βιολογική διαδικασία της ίδιας της γήρανσης», σημειώνει η Ροντρίγκες.

Οι γυναίκες, ιδιαίτερα στη μέση ηλικία, ενδέχεται να βιώνουν μεγαλύτερη πίεση λόγω κοινωνικών προτύπων που εξιδανικεύουν τη νεότητα και την εξωτερική εμφάνιση. Παράλληλα, πολλές αναλαμβάνουν πολλαπλούς ρόλους, όπως τη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων γονέων, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για την υγεία και το μέλλον.

Τα δεδομένα της μελέτης

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 726 γυναίκες που συμμετείχαν στη μακροχρόνια μελέτη Midlife in the United States (MIDUS). Οι συμμετέχουσες κλήθηκαν να αξιολογήσουν τον βαθμό ανησυχίας τους σχετικά με το ενδεχόμενο να χάσουν την ελκυστικότητά τους, να εμφανίσουν προβλήματα υγείας ή να είναι πολύ μεγάλες για να αποκτήσουν παιδιά.

Παράλληλα, συλλέχθηκαν δείγματα αίματος για τη μέτρηση της βιολογικής γήρανσης μέσω δύο επιγενετικών «ρολογιών»: του DunedinPACE, που εκτιμά τον ρυθμό γήρανσης, και του GrimAge2, που αποτυπώνει τη συσσωρευμένη βιολογική φθορά.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αυξημένη ανησυχία για τη γήρανση συνδέθηκε με ταχύτερο ρυθμό επιγενετικής γήρανσης, όπως καταγράφηκε από το DunedinPACE. Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η συσχέτιση με το άγχος που αφορά την επιδείνωση της υγείας.

Αντίθετα, οι ανησυχίες για την απώλεια ελκυστικότητας ή γονιμότητας δεν εμφάνισαν στατιστικά σημαντική σχέση με τη βιολογική γήρανση. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι φόβοι για την υγεία είναι πιο διαχρονικοί και επίμονοι, ενώ οι ανησυχίες για την εμφάνιση ή τη γονιμότητα ενδέχεται να υποχωρούν με την πάροδο των ετών.

Ψυχική και σωματική υγεία: Μια αλληλένδετη σχέση

Σύμφωνα με τον Άντολφο Κουέβας, αναπληρωτή καθηγητή κοινωνικών και συμπεριφορικών επιστημών και ανώτερο συγγραφέα της μελέτης, η ανησυχία για τη γήρανση αποτελεί έναν μετρήσιμο και δυνητικά τροποποιήσιμο ψυχολογικό παράγοντα που φαίνεται να επηρεάζει τη βιολογία της γήρανσης.

Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πρόκειται για δεδομένα που καταγράφηκαν σε μία χρονική στιγμή και δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση. Επιπλέον, όταν οι αναλύσεις προσαρμόστηκαν για επιβαρυντικές συμπεριφορές – όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ – η συσχέτιση αποδυναμώθηκε και έπαψε να είναι στατιστικά σημαντική. Αυτό υποδηλώνει ότι οι ανθυγιεινές συνήθειες που συχνά συνοδεύουν το άγχος μπορεί να παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν την ανάγκη για περαιτέρω μελέτες, προκειμένου να κατανοηθεί καλύτερα πώς το άγχος για τη γήρανση επηρεάζει τον οργανισμό μακροπρόθεσμα και πώς μπορούν να σχεδιαστούν παρεμβάσεις υποστήριξης.

«Η γήρανση είναι μια καθολική εμπειρία», επισημαίνει η Ροντρίγκες. «Είναι σημαντικό να ανοίξουμε έναν ουσιαστικό διάλογο για το πώς η κοινωνία, τα πρότυπα ομορφιάς και οι διαπροσωπικές μας σχέσεις διαμορφώνουν τον τρόπο που βιώνουμε το πέρασμα του χρόνου».