Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα ευρήματα έρευνας, σχετικά με τις διαφορές στην διατροφή μεταξύ των φύλων τα τελευταία 10.000 χρόνια στην Ευρώπη. Οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν στοιχεία σημαντικών ανισοτήτων μεταξύ των φύλων στην κατανάλωση τροφίμων στην «γηραιά ήπειρο», για τους προηγούμενους δέκα αιώνες, με τις γυναίκες να καταναλώνουν σταθερά λιγότερη ζωική πρωτεΐνη από τους άνδρες.

«Ιστορικά και εθνογραφικά τεκμηριωμένη ως πιο συχνή μεταξύ των ανδρών παρά των γυναικών», η κατανάλωση κρέατος «συχνά συνδέεται με έννοιες εξουσίας και ελέγχου», σημειώνουν οι συγγραφείς αυτής της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PNAS Nexus.

Πώς όμως μπορούμε πραγματικά να μετρήσουμε τις διατροφικές ανισότητες όταν δεν υπάρχουν άμεσα αριθμητικά δεδομένα; Μία διεθνής ομάδα ερευνητών, ανέλυσε τα οστά περισσότερων από 12.000 ατόμων, από 673 τοποθεσίες, σε περισσότερες από 40 χώρες στην Δυτική Ευρώπη και στην λεκάνη της Μεσογείου, αναζητώντας πολύτιμους χημικούς δείκτες που διατηρούνται στο κολλαγόνο.

«Πρόκειται για σταθερά ισότοπα που καταγράφουν τις ζωικές και φυτικές πρωτεΐνες που έχει καταναλώσει ένα άτομο καθ’ όλην την διάρκεια της ζωής του. Τα ισότοπα αζώτου καταγράφουν την πρόσληψη ζωικών πρωτεϊνών, είτε χερσαίων, είτε θαλάσσιων και τα ισότοπα άνθρακα δείχνουν την πρόσληψη ορισμένων τύπων φυτών», όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά οι μελετητές, με την διευκρίνιση πως «συνδυάζοντας άζωτο και άνθρακα, μπορούμε να προσδιορίσουμε εάν το άτομο ήταν κυρίως σαρκοφάγο, παμφάγο ή χορτοφάγο».

Ωστόσο, η σύγκριση αυτών των δεδομένων μεταξύ τοποθεσιών και περιόδων είναι περίπλοκη, επειδή οι ισοτοπικές τιμές εξαρτώνται επίσης από το τοπικό περιβάλλον, τις γεωργικές πρακτικές, το κλίμα και άλλους παράγοντες. Για να ξεπεράσει αυτές τις δυσκολίες, ο ερευνητής στράφηκε σε ένα εργαλείο που είναι νέο στην αρχαιολογία:, που είναι ο δείκτης διαδεδομένων.

Στην οικονομία, αυτό το «εργαλείο» χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της ανισότητας εισοδήματος μετρώντας το χάσμα μεταξύ του κορυφαίου 10% των ατόμων και του κατώτερου 10%.

Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές κατάφεραν για πρώτη φορά, να εντοπίσουν την εξέλιξη της ανισότητας των τροφίμων στην Ευρώπη με συγκρίσιμο τρόπο, από την Άνω Παλαιολιθική εποχή, έως τον 18ο αιώνα, δηλαδή μια περίοδο περίπου 10.000 ετών.

Κι΄ενώ η Νεολιθική περίοδος, που «έφερε» την γεωργία και την εξημέρωση των ζώων, εκτείνεται σε αρκετές χιλιετίες, πολιτισμούς και τοποθεσίες, οι κοινωνίες της φαίνονται σχετικά ισότιμες.

Αυτή η ομοιογένεια τελειώνει με την Εποχή του Χαλκού (σ.σ. οι ημερομηνίες της οποίας ποικίλλουν ανά περιοχή), όπου η αυξανόμενη πολυπλοκότητα των οικονομικών και πολιτικών συστημάτων εντείνει την ανισότητα πλούτου.

Αντίστροφα, «με την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η εξουσία έπρεπε να αναδιοργανωθεί κι’ έτσι η ανισότητα μειώθηκε», σημειώνουν οι μελετητές, τονίζοντας ότι «μέσα στην ίδια περίοδο, ορισμένες κοινωνίες είναι πιο άνισες από άλλες, όπως για παράδειγμα, αστικές περιοχές κατά τον Μεσαίωνα, όπως αυτές στην κοιλάδα του Πάδου στην βόρεια Ιταλία».

Παρ’ όλα αυτά, ένα δεδομένο παραμένει σταθερό. Οι άνδρες «υπερεκπροσωπούνται» συστηματικά μεταξύ των ατόμων με την μεγαλύτερη πρόσβαση σε ζωική πρωτεΐνη, ενώ οι γυναίκες είναι πιο πολυάριθμες στις λιγότερο προνομιούχες ομάδες.

«Οι γυναίκες βρίσκονται σε αυτό το χαμηλότερο δεκατημόριο, και ως εκ τούτου υποσιτίζονται, από τους πρώτους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες που μπορέσαμε να μελετήσουμε έως την σύγχρονη εποχή», προκύπτει από την -ομολογουμένως- εντυπωσιακή για τα ευρήματα της, έρευνα.

Αυτές οι ανισότητες δεν μπορούν να εξηγηθούν από βιολογικές διαφορές, καθώς ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με τις περιόδους και τους πολιτισμούς, με ιδιαίτερα έντονες διαφορές στην Νεολιθική εποχή και στον Μεσαίωνα, αλλά πολύ λιγότερο κατά την Αρχαιότητα.

Η συγκεκριμένη μελέτη παρέχει, για πρώτη φορά, ποσοτικά στοιχεία μεγάλης κλίμακας, αποκαλύπτοντας ότι οι ανισότητες στα τρόφιμα με βάση το φύλο, μπορεί να έχουν τις ρίζες τους σε μια ποικιλία πολιτισμικών πρακτικών. Οπως τα «ταμπού» στα τρόφιμα, κοσμολογικές πεποιθήσεις, λανθασμένες αντιλήψεις για τις απαιτήσεις σε πρωτεΐνες και κοινωνικούς κανόνες, που ευνοούν την στέρηση των γυναικών προς όφελος των ανδρών.