«Αρρωσταίνω συχνά», «αισθάνομαι συνέχεια κουρασμένος» ή «θα ήθελα να ενισχύσω το ανοσοποιητικό μου» είναι φράσεις που ακούμε συχνά, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες.
Το ανοσοποιητικό σύστημα, όμως, δεν είναι ένας διακόπτης που μπορούμε απλώς να «ανεβάσουμε» με ένα συμπλήρωμα. Πρόκειται για ένα πολύπλοκο δίκτυο κυττάρων, ιστών και οργάνων, το οποίο επηρεάζεται από την ηλικία, τα γονίδια, τη διατροφή, τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα, το στρες και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας μας.
Ορισμένες χρόνιες παθήσεις, οι σοβαρές λοιμώξεις και θεραπείες όπως τα κορτικοστεροειδή, τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα και η αντικαρκινική αγωγή μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη λειτουργία του.
Η καλύτερη υποστήριξη της άμυνας του οργανισμού ξεκινά από τις καθημερινές συνήθειες. Τα συμπληρώματα μπορεί να έχουν θέση όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη, αλλά δεν αντικαθιστούν την ισορροπημένη διατροφή, τον επαρκή ύπνο, τον εμβολιασμό ή την κατάλληλη ιατρική φροντίδα.
Πότε η κόπωση χρειάζεται διερεύνηση;
Το να αισθανόμαστε περιστασιακά κουρασμένοι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουμε «πεσμένο ανοσοποιητικό». Η έλλειψη ύπνου, το έντονο πρόγραμμα, το άγχος και η κακή διατροφή αποτελούν συχνές εξηγήσεις.
Επικοινωνήστε με γιατρό εάν η κόπωση:
- Επιμένει για αρκετές εβδομάδες
- Επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά σας
- Συνοδεύεται από ανεξήγητη απώλεια βάρους
- Συνδυάζεται με συχνό ή παρατεταμένο πυρετό
- Συνοδεύεται από νυχτερινές εφιδρώσεις
- Εμφανίζεται μαζί με δύσπνοια, ταχυκαρδία ή έντονη αδυναμία
- Συνδυάζεται με επαναλαμβανόμενες ή ασυνήθιστα σοβαρές λοιμώξεις
Η κόπωση μπορεί να σχετίζεται με αναιμία, διαταραχές του θυρεοειδούς, έλλειψη βιταμινών, διαβήτη, προβλήματα ύπνου ή άλλες καταστάσεις που χρειάζονται αξιολόγηση.
Ιατρική συμβουλή είναι απαραίτητη πριν από τη χρήση προϊόντων που διαφημίζονται ως «ανοσοδιεγερτικά» όταν υπάρχει αυτοάνοσο νόσημα, ανοσοκαταστολή, εγκυμοσύνη, θηλασμός ή συστηματική φαρμακευτική αγωγή.
Χρειάζεστε πραγματικά συμπλήρωμα;
Το ανοσοποιητικό σύστημα χρειάζεται βιταμίνες, μέταλλα, πρωτεΐνες και ενέργεια για να λειτουργεί φυσιολογικά. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η λήψη μεγαλύτερων ποσοτήτων προσφέρει μεγαλύτερη προστασία.
Όταν η διατροφή καλύπτει τις ανάγκες του οργανισμού και δεν υπάρχει έλλειψη, ένα επιπλέον συμπλήρωμα συνήθως δεν μετατρέπει το ανοσοποιητικό σε «ασπίδα» απέναντι στις λοιμώξεις.
Ένα συμπλήρωμα μπορεί να χρειάζεται όταν:
- Έχει επιβεβαιωθεί κάποια διατροφική ανεπάρκεια
- Η διατροφή είναι ιδιαίτερα περιορισμένη
- Υπάρχει δυσαπορρόφηση ή χρόνια πάθηση
- Λαμβάνονται φάρμακα που επηρεάζουν τα επίπεδα κάποιων θρεπτικών συστατικών
- Υπάρχουν αυξημένες ανάγκες λόγω ηλικίας, εγκυμοσύνης ή άλλης κατάστασης
- Το έχει συστήσει γιατρός ή άλλος επαγγελματίας υγείας
Η ταυτόχρονη χρήση πολλών διαφορετικών συμπληρωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική πρόσληψη των ίδιων συστατικών.
Βιταμίνη C: Προστατεύει από το κρυολόγημα;
Η βιταμίνη C συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού και δρα ως αντιοξειδωτικό.
Υπάρχει σε πολλές τροφές, όπως:
- Εσπεριδοειδή
- Ακτινίδια
- Φράουλες
- Πιπεριές
- Μπρόκολο
- Ντομάτες
Για τους περισσότερους ανθρώπους, η τακτική λήψη βιταμίνης C δεν φαίνεται να αποτρέπει το κοινό κρυολόγημα. Ενδέχεται, ωστόσο, να μειώνει ελαφρά τη διάρκεια ή την ένταση των συμπτωμάτων σε κάποιες περιπτώσεις.
Οι πολύ υψηλές δόσεις δεν προσφέρουν απαραίτητα περισσότερο όφελος και μπορεί να προκαλέσουν διάρροια, ναυτία ή κοιλιακές ενοχλήσεις. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα με ιστορικό νεφρολιθίασης ή ορισμένες διαταραχές του μεταβολισμού του σιδήρου.
Οι καπνιστές έχουν αυξημένες ανάγκες σε βιταμίνη C, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ένα συμπλήρωμα εξουδετερώνει τις επιπτώσεις του καπνίσματος.
Ψευδάργυρος: Πότε μπορεί να βοηθήσει;
Ο ψευδάργυρος συμμετέχει στη λειτουργία πολλών ενζύμων, στην επούλωση και στη φυσιολογική ανοσολογική απόκριση.
Πηγές του είναι:
- Κρέας
- Θαλασσινά
- Αυγά
- Γαλακτοκομικά προϊόντα
- Όσπρια
- Ξηροί καρποί
- Δημητριακά ολικής αλέσεως
Ορισμένες μορφές ψευδαργύρου, όταν χρησιμοποιηθούν πολύ νωρίς μετά την έναρξη ενός κρυολογήματος, ενδέχεται να μειώσουν τη διάρκειά του. Τα αποτελέσματα, όμως, εξαρτώνται από τη μορφή, τη δόση και τον τρόπο χρήσης.
Η καθημερινή λήψη ψευδαργύρου για μήνες χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη δεν συνιστάται. Η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να προκαλέσει ναυτία, να επηρεάσει την απορρόφηση του χαλκού και να διαταράξει την αιματολογική ή ανοσολογική λειτουργία.
Τα ρινικά προϊόντα ψευδαργύρου πρέπει να αποφεύγονται, καθώς έχουν συσχετιστεί με διαταραχές της όσφρησης.
Ο ψευδάργυρος μπορεί επίσης να επηρεάσει την απορρόφηση ορισμένων αντιβιοτικών. Χρειάζεται χρονική απόσταση από φάρμακα όπως οι τετρακυκλίνες και οι κινολόνες, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού.
Βιταμίνη D: Χρειάζεται μέτρηση πριν από τη λήψη;
Η βιταμίνη D συμβάλλει στην υγεία των οστών και στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ο οργανισμός την παράγει μέσω της έκθεσης του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία, ενώ μικρότερες ποσότητες προέρχονται από τροφές όπως:
- Λιπαρά ψάρια
- Κρόκος αυγού
- Εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά ή φυτικά ροφήματα
- Ορισμένα εμπλουτισμένα τρόφιμα
Χαμηλά επίπεδα εμφανίζονται συχνότερα σε ανθρώπους με περιορισμένη έκθεση στον ήλιο, μεγαλύτερη ηλικία, σκούρο φωτότυπο, παχυσαρκία, οστεοπόρωση ή παθήσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση.
Το συμπλήρωμα βιταμίνης D μπορεί να είναι χρήσιμο όταν υπάρχει ανεπάρκεια ή αυξημένος κίνδυνος. Η δοσολογία, όμως, δεν είναι ίδια για όλους και πρέπει να καθορίζεται ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό, τη διατροφή και, όταν χρειάζεται, τις αιματολογικές εξετάσεις.
Οι πολύ μεγάλες δόσεις μπορεί να προκαλέσουν τοξικότητα και αύξηση του ασβεστίου στο αίμα. Δεν πρέπει να λαμβάνονται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Σίδηρος: Όχι χωρίς εξετάσεις
Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για την παραγωγή αιμοσφαιρίνης και τη μεταφορά οξυγόνου στο σώμα. Η έλλειψή του μπορεί να προκαλέσει κόπωση, αδυναμία, δύσπνοια, ζάλη, πονοκέφαλο ή ταχυκαρδία.
Αυξημένο κίνδυνο εμφανίζουν:
- Άτομα με έντονη έμμηνο ρύση
- Έγκυες
- Άτομα με γαστρεντερικές απώλειες αίματος
- Χορτοφάγοι και vegan, εάν η διατροφή δεν είναι σωστά σχεδιασμένη
- Άτομα με παθήσεις δυσαπορρόφησης
- Συχνοί αιμοδότες
Δεν πρέπει να ξεκινάτε σίδηρο μόνο και μόνο επειδή νιώθετε κόπωση. Συνήθως χρειάζεται γενική αίματος και αξιολόγηση δεικτών όπως η φερριτίνη.
Η άσκοπη λήψη μπορεί να προκαλέσει δυσκοιλιότητα, ναυτία και κοιλιακό πόνο, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η συσσώρευση σιδήρου μπορεί να είναι επιβλαβής.
Ο σίδηρος αλληλεπιδρά με αρκετά φάρμακα, όπως ορισμένα αντιβιοτικά, η λεβοθυροξίνη και τα διφωσφονικά. Χρειάζεται κατάλληλη χρονική απόσταση.
Βιταμίνες του συμπλέγματος Β
Οι βιταμίνες της ομάδας Β συμμετέχουν στον μεταβολισμό της ενέργειας, στη λειτουργία του νευρικού συστήματος και στην παραγωγή των κυττάρων του αίματος.
Η λήψη τους δεν προσφέρει επιπλέον ενέργεια όταν δεν υπάρχει έλλειψη. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη βιταμίνη Β12 και στο φυλλικό οξύ σε:
- Vegan ή αυστηρά χορτοφάγους
- Ηλικιωμένους
- Εγκύους ή γυναίκες που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη
- Άτομα με δυσαπορρόφηση
- Άτομα που λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα
Η επίμονη κόπωση χρειάζεται διερεύνηση και όχι απλώς ένα πολυβιταμινούχο προϊόν.
Εχινάκεια: Τι δείχνουν τα δεδομένα;
Η εχινάκεια χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του κοινού κρυολογήματος.
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι συγκεκριμένα σκευάσματα μπορεί να μειώνουν ελαφρά την πιθανότητα εμφάνισης κρυολογήματος ή να βοηθούν στα συμπτώματα. Συνολικά, όμως, τα αποτελέσματα παραμένουν αντικρουόμενα και δεν είναι βέβαιο ότι όλα τα προϊόντα εχινάκειας έχουν την ίδια δράση.
Η εχινάκεια δεν αντικαθιστά την ιατρική αντιμετώπιση και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς συμβουλή επαγγελματία υγείας.
Χρειάζεται προσοχή σε άτομα με:
- Αλλεργία σε φυτά της οικογένειας των αστεροειδών, όπως το χαμομήλι και η μαργαρίτα
- Άσθμα ή έντονη αλλεργική προδιάθεση
- Αυτοάνοσο νόσημα
- Ανοσοκαταστολή
- Θεραπεία με ανοσοκατασταλτικά φάρμακα
Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά την εγκυμοσύνη, τον θηλασμό ή σε παιδιά χωρίς προηγούμενη επαγγελματική συμβουλή.
Σαμπούκος: Περισσότερη έρευνα χρειάζεται
Τα προϊόντα σαμπούκου χρησιμοποιούνται παραδοσιακά για την ανακούφιση των πρώιμων συμπτωμάτων του κρυολογήματος και της γρίπης.
Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις ότι μπορεί να περιορίζουν τη διάρκεια ή την ένταση των συμπτωμάτων, αλλά οι μελέτες είναι μικρές και τα δεδομένα δεν επαρκούν για ασφαλή συμπεράσματα.
Ο σαμπούκος δεν θεραπεύει τη γρίπη και δεν αντικαθιστά τον αντιγριπικό εμβολιασμό ή τα αντιιικά φάρμακα όταν αυτά ενδείκνυνται.
Οι ωμοί ή άγουροι καρποί, τα φύλλα και άλλα μέρη του φυτού μπορεί να περιέχουν ουσίες που προκαλούν ναυτία, εμετό ή διάρροια. Πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο κατάλληλα παρασκευασμένα και τυποποιημένα προϊόντα.
Σιβηριανό ginseng και κόπωση
Ο ελευθερόκοκκος, γνωστός και ως Σιβηριανό ginseng, χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την κόπωση και την αδυναμία.
Τα στοιχεία για την πρόληψη των αναπνευστικών λοιμώξεων δεν είναι αρκετά ισχυρά. Επίσης, δεν είναι κατάλληλος για όλους.
Προσοχή χρειάζεται σε άτομα με:
- Υψηλή ή μη ρυθμισμένη αρτηριακή πίεση
- Καρδιαγγειακές διαταραχές
- Αϋπνία ή έντονη νευρικότητα
- Διαβήτη
- Φαρμακευτική αγωγή με πιθανές αλληλεπιδράσεις
Δεν συνιστάται σε εγκύους, θηλάζουσες ή παιδιά χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Πρόπολη: Φυσική δεν σημαίνει χωρίς κινδύνους
Η πρόπολη είναι μια ρητινώδης ουσία που παράγουν οι μέλισσες και χρησιμοποιείται σε σπρέι, παστίλιες, σιρόπια και άλλα προϊόντα.
Εργαστηριακά δεδομένα δείχνουν αντιμικροβιακές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Αυτό, όμως, δεν αποδεικνύει ότι η λήψη πρόπολης προλαμβάνει τις λοιμώξεις ή «ενισχύει» συνολικά το ανοσοποιητικό στον άνθρωπο.
Τα προϊόντα πρόπολης μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα με:
- Αλλεργία σε προϊόντα της μέλισσας
- Αλλεργία στη γύρη
- Άσθμα
- Ατοπία ή ιστορικό σοβαρών αλλεργικών αντιδράσεων
Προβιοτικά και ανοσοποιητικό
Το έντερο και το ανοσοποιητικό σύστημα συνδέονται στενά. Ορισμένα προβιοτικά στελέχη έχουν μελετηθεί ως προς την πιθανή μείωση της συχνότητας ή της διάρκειας ορισμένων λοιμώξεων του αναπνευστικού.
Τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα, αλλά δεν ισχύουν με τον ίδιο τρόπο για όλα τα προβιοτικά. Η δράση εξαρτάται από το συγκεκριμένο στέλεχος, τη δόση, τη διάρκεια λήψης και τον πληθυσμό στον οποίο έχει μελετηθεί.
Η απλή ένδειξη «περιέχει προβιοτικά» δεν αρκεί για να γνωρίζουμε αν ένα προϊόν έχει αποδεδειγμένο όφελος.
Άτομα με σοβαρή νόσο, κεντρικό φλεβικό καθετήρα ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό πρέπει να συμβουλεύονται γιατρό πριν λάβουν προβιοτικά, καθώς σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να προκληθούν λοιμώξεις.
Οι συνήθειες που στηρίζουν πραγματικά την υγεία
Πριν αναζητήσετε κάποιο «ενισχυτικό» προϊόν, δώστε προτεραιότητα στα βασικά:
Ισορροπημένη διατροφή
Καταναλώνετε ποικιλία τροφών, όπως:
- Φρούτα και λαχανικά διαφορετικών χρωμάτων
- Όσπρια
- Δημητριακά ολικής αλέσεως
- Ψάρια
- Αυγά
- Γαλακτοκομικά ή κατάλληλα εναλλακτικά προϊόντα
- Ξηρούς καρπούς και σπόρους
- Επαρκείς πηγές πρωτεΐνης
Δεν υπάρχει μία «υπερτροφή» που να προστατεύει μόνη της από τις λοιμώξεις.
Επαρκής ύπνος
Ο χρόνιος ανεπαρκής ή κακής ποιότητας ύπνος επηρεάζει τη γενικότερη υγεία και τη λειτουργία του οργανισμού.
Οι περισσότεροι ενήλικες χρειάζονται περίπου επτά έως εννέα ώρες ύπνου, με σταθερό ωράριο όσο αυτό είναι δυνατό.
Τακτική σωματική δραστηριότητα
Η τακτική, μέτρια άσκηση υποστηρίζει τη γενική υγεία, συμβάλλει στον έλεγχο του βάρους και βοηθά στη διαχείριση του στρες.
Δεν χρειάζεται υπερβολή. Το περπάτημα, η ποδηλασία, το κολύμπι ή οποιαδήποτε δραστηριότητα μπορείτε να διατηρήσετε συστηματικά αποτελούν καλές επιλογές.
Διακοπή καπνίσματος
Το ενεργητικό και το παθητικό κάπνισμα βλάπτουν το αναπνευστικό σύστημα και αυξάνουν την ευαισθησία σε λοιμώξεις και χρόνιες παθήσεις.
Κανένα συμπλήρωμα δεν μπορεί να αντισταθμίσει τις επιπτώσεις του καπνίσματος.
Μέτρα πρόληψης
Η καθημερινή πρόληψη παραμένει πολύ πιο αποτελεσματική από οποιοδήποτε προϊόν «ενίσχυσης»:
- Τακτικό πλύσιμο των χεριών
- Καλός αερισμός των εσωτερικών χώρων
- Κάλυψη του στόματος και της μύτης κατά τον βήχα ή το φτέρνισμα
- Παραμονή στο σπίτι όταν είστε άρρωστοι, όπου είναι δυνατό
- Χρήση μάσκας όταν υπάρχει λοίμωξη ή αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης
- Τήρηση των συστάσεων εμβολιασμού
Συμπληρώματα με ασφάλεια
Πριν ξεκινήσετε ένα συμπλήρωμα:
- Ελέγξτε εάν περιέχεται ήδη σε άλλα προϊόντα που λαμβάνετε.
- Μην υπερβαίνετε τη συνιστώμενη ημερήσια δόση.
- Ενημερώστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό για όλα τα φάρμακα και τα συμπληρώματά σας.
- Μην χρησιμοποιείτε φυτικά προϊόντα ως υποκατάστατο θεραπείας.
- Διακόψτε το προϊόν και ζητήστε βοήθεια εάν εμφανιστεί έντονο εξάνθημα, πρήξιμο ή δυσκολία στην αναπνοή.
- Μην θεωρείτε ότι ένα προϊόν είναι ασφαλές μόνο επειδή χαρακτηρίζεται «φυσικό».
- Αποφύγετε τη συνεχή χρήση για μήνες χωρίς σαφή λόγο και επανεκτίμηση.
Η άμυνα του οργανισμού δεν βρίσκεται σε ένα μόνο προϊόν
Η σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού εξαρτάται από τη συνολική κατάσταση της υγείας και όχι από ένα μεμονωμένο συμπλήρωμα.
Οι βιταμίνες, τα μέταλλα και ορισμένα φυτικά προϊόντα μπορεί να είναι χρήσιμα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Δεν προλαμβάνουν, όμως, όλες τις λοιμώξεις και δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την ισορροπημένη διατροφή, τον ύπνο, την άσκηση, τη διακοπή του καπνίσματος και τον εμβολιασμό.
Ο γιατρός και ο φαρμακοποιός μπορούν να σας βοηθήσουν να ξεχωρίσετε μια πραγματική ανάγκη από έναν ατεκμηρίωτο ισχυρισμό και να επιλέξετε το κατάλληλο προϊόν με βάση το ιστορικό και τη φαρμακευτική σας αγωγή.
Από την ΙΡΙΔΑ ΜΕΛΕΜΕΝΗ, Φαρμακοποιό
The post Πώς να υποστηρίξετε φυσικά την άμυνα του οργανισμού σας first appeared on Υγεία & Ομορφιά.
