Με σαφείς αναφορές στην Τουρκία, το Κυπριακό, τη Γάζα και τις διεθνείς συγκρούσεις,
αλλά και με ιδιαίτερη έμφαση στους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης,
τοποθετήθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την Ελλάδα ως παράγοντα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, επανέλαβε ότι η επίλυση των διαφορών πρέπει να βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και στην UNCLOS και έστειλε μήνυμα προς την Άγκυρα, τονίζοντας ότι ο διάλογος δεν μπορεί να συνυπάρχει με απειλές πολέμου.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις εξελίξεις στη Γάζα, στη Συρία και στον Λίβανο, τάχθηκε υπέρ της λύσης των δύο κρατών για το Παλαιστινιακό, ενώ μίλησε για την ανάγκη άμεσης κατάπαυσης του πυρός στην Ουκρανία και τερματισμού της σύγκρουσης στο Σουδάν.
«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία»
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, υπογραμμίζοντας ότι η Αθήνα επιδιώκει τη βελτίωση των σχέσεων και τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας, αλλά στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
«Δεν μπορούμε, άλλωστε, όπως έχω πει επανειλημμένα, να αλλάξουμε τη γεωγραφία, είναι το πεπρωμένο μας να ζούμε ο ένας δίπλα στον άλλον», είπε χαρακτηριστικά.
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελεί, όπως ανέφερε, «το μόνο θεσμικό πλαίσιο» για την επίλυση της μακροχρόνιας διαφοράς που αφορά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών.
«Ο διάλογος είναι απαραίτητος για την ειρήνη και την ευημερία», υπογράμμισε, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι ουσιαστικός διάλογος δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη.
Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η αναφορά του στις απειλές πολέμου, με τον Κ. Μητσοτάκη να τονίζει ότι τέτοιες ενέργειες «δεν επιλύουν διαφορές, καταλήγουν μόνο να τις επιδεινώνουν» και μπορούν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής.
Κυπριακό: «Λυδία λίθος» για τον ΟΗΕ
Στην ομιλία του ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε εκτενώς και στο Κυπριακό, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση στην Κύπρο «ανοιχτή πληγή» για την περιοχή.
«Για τα Ηνωμένα Έθνη, η Κύπρος παραμένει η “λυδία λίθος” όσον αφορά την αξιοπιστία τους: την ικανότητά τους να τηρούν τα δικά τους ψηφίσματα και τις αρχές του Χάρτη», τόνισε.
Ο Κ. Μητσοτάκης επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, με στόχο, όπως είπε, την επανένωση της Κύπρου σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Το μήνυμα για Γάζα, Ισραήλ και Μέση Ανατολή
Για τη Γάζα, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι το Σχέδιο Ειρήνης που συμφωνήθηκε πρέπει να εφαρμοστεί αποτελεσματικά, ενώ έθεσε ως προϋπόθεση την παράδοση των όπλων από τη Χαμάς.
«Δεν μπορεί να έχει οποιονδήποτε ρόλο – επαναλαμβάνω, κανέναν ρόλο – στο μέλλον της Γάζας», τόνισε, αναφερόμενος στη Χαμάς.
Ταυτόχρονα, σημείωσε ότι η ανοικοδόμηση της περιοχής πρέπει να προχωρήσει με τους ίδιους τους Παλαιστινίους να αναλαμβάνουν την ευθύνη για το μέλλον της Γάζας.
Ο Κ. Μητσοτάκης επανέλαβε τη θέση της Ελλάδας υπέρ της λύσης των δύο κρατών, με το Ισραήλ και την Παλαιστίνη να συνυπάρχουν με ειρήνη και ασφάλεια, ενώ εξέφρασε ανησυχία για τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη. «Δεν μπορεί να επιτραπεί η συνέχιση ενεργειών που είναι παράνομες βάσει του Διεθνούς Δικαίου και υπονομεύουν τη βιωσιμότητα ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους», υπογράμμισε.
Για τον Λίβανο, έκανε λόγο για «πραγματική ευκαιρία» να θεμελιωθεί μια διαρκής ειρήνη, ενώ για τη Συρία ανέφερε ότι η σταθερότητα της Μέσης Ανατολής προϋποθέτει μια σταθερή και συμπεριληπτική Συρία, στην οποία όλοι οι πολίτες θα αισθάνονται ασφαλείς.
«Η Ελλάδα αποτελεί πυλώνα σταθερότητας»
Ο πρωθυπουργός επιχείρησε παράλληλα να περιγράψει τον ρόλο που επιδιώκει η Αθήνα στην ευρύτερη περιοχή.
«Η Ελλάδα αποτελεί πυλώνα σταθερότητας, συνδεσιμότητας και ειρήνηςσε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο», είπε, αναφερόμενος στις στρατηγικές συνεργασίες της χώρας με κράτη της περιοχής.
«Είμαστε γεφυροποιοί, όχι ταραχοποιοί», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τη θέση της Ελλάδας ως ναυτιλιακής δύναμης, αλλά και τον ρόλο της στην προστασία των θαλάσσιων οδών. Όπως τόνισε, η ελευθερία της ναυσιπλοίας και η απρόσκοπτη διέλευση από διεθνή στενά πρέπει να προστατεύονται σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η Ελλάδα, όπως ανέφερε, θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στη θαλάσσια ασφάλεια και κατά την επόμενη προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ουκρανία και Σουδάν στο επίκεντρο
Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης καταδίκασε τις επιθέσεις εναντίον αμάχων και πολιτικών υποδομών και τάχθηκε υπέρ μιας άμεσης κατάπαυσης του πυρός.
«Η διπλωματία πρέπει τώρα να επιτύχει άμεση κατάπαυση του πυρός και ειρήνη που θα έχει διάρκεια, βασισμένη στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», είπε.
Τόνισε, παράλληλα, ότι η Ουκρανία πρέπει να έχει καθοριστικό λόγο για το μέλλον της και ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να απουσιάζει από τις σχετικές διαπραγματεύσεις.
Για το Σουδάν, ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για «συγκλονιστική ανθρωπιστική καταστροφή», ζητώντας να σταματήσουν οι ξένες παρεμβάσεις και να μην υπάρξει ατιμωρησία για εγκλήματα πολέμου.
Η Ελλάδα, η οικονομία και η ενεργειακή συνδεσιμότητα
Στο δεύτερο μέρος της ομιλίας του, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην πορεία της ελληνικής οικονομίας, υποστηρίζοντας ότι η χώρα έχει αφήσει πίσω της την περίοδο της βαθιάς οικονομικής κρίσης.
Ο Κ. Μητσοτάκης συνέδεσε την οικονομική ανάπτυξη με την ενίσχυση της άμυνας, τις επενδύσεις στις υποδομές και την καινοτομία, αλλά και με την κοινωνική συνοχή.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη γεωπολιτική σημασία της ενεργειακής και ψηφιακής συνδεσιμότητας, παρουσιάζοντας την Ελλάδα ως κόμβο μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Κόλπου και Βόρειας Αφρικής.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στα έργα GREGY και Great Sea Interconnector, αλλά και στον ρόλο της Ελλάδας ως παρόχου ενεργειακής ασφάλειας προς τους βόρειους γείτονές της.
«Η συνδεσιμότητα είναι το απτό πρόσωπο της γεωπολιτικής», σημείωσε χαρακτηριστικά.
«Η ανεξέλεγκτη πρόοδος της ΤΝ εγκυμονεί κινδύνους»
Το τελευταίο και ιδιαίτερα εκτενές σκέλος της ομιλίας του ήταν αφιερωμένο στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προειδοποίησε ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνολογίας, χωρίς επαρκές ρυθμιστικό πλαίσιο, μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους που θα υπερβούν τα οφέλη της.
«Για πρώτη φορά στην ιστορία του είδους μας, έχουμε δημιουργήσει μια τεχνολογία με την οποία αμφισβητείται ανοιχτά η υπεροχή του ανθρώπινου νου ως αποκορύφωμα της εξέλιξής μας», είπε.
Επικαλέστηκε, μάλιστα, προειδοποιήσεις στελεχών του κλάδου, σύμφωνα με τις οποίες «αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, η ΤΝ θα μπορούσε να ξεπεράσει την ικανότητά μας να ελέγχουμε αυτά τα συστήματα», αλλά και ότι «κατανοούμε μόνο ένα ελάχιστο μέρος του τι συμβαίνει σε αυτά τα μοντέλα».
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης και με την αγορά εργασίας, την πιθανότητα συγκέντρωσης τεράστιου πλούτου σε λίγα χέρια και τις επιπτώσεις στις ανθρώπινες σχέσεις, ιδιαίτερα για τα παιδιά.
Το μοντέλο των πυρηνικών και η ρύθμιση
Ο Κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι δεν αρκεί η εθελοντική αυτορρύθμιση των τεχνολογικών εταιρειών και ζήτησε τη δημιουργία ισχυρού ρυθμιστικού πλαισίου.
«Τις δεκαετίες του 1940 και του 1950, η αμερικανική κυβέρνηση επέβαλε αυστηρούς κανονισμούς σε μια άλλη τεχνολογία που ήταν τόσο ισχυρή ώστε οι δημιουργοί της πίστευαν ότι θα μπορούσε να οδηγήσει είτε σε μια χρυσή εποχή ανθρώπινης ευημερίας είτε στο τέλος του κόσμου. Μιλώ για τα πυρηνικά. Το ίδιο πρέπει να συμβεί και τώρα. Και πρέπει να συμβεί γρήγορα. Οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να λαμβάνουν άδειες βάσει συγκεκριμένων απαιτήσεων: προσήλωση στις ανθρώπινες αξίες, διαφάνεια και, το πιο σημαντικό, ασφάλεια», τόνισε.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη προσωρινής παύσης στην ανάπτυξη των μοντέλων, έως ότου δημιουργηθεί ισχυρή ρυθμιστική αρχή.
Κλείνοντας, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι, λόγω του γεγονότος πως τα πλέον προηγμένα μοντέλα αναπτύσσονται στις ΗΠΑ, η Ουάσιγκτον έχει ιδιαίτερη ευθύνη για τη διαμόρφωση των κανόνων.
«Η μεγάλη δύναμη συνεπάγεται μεγάλη ευθύνη. Ας ελπίσουμε ότι η χώρα που μας φιλοξενεί θα σταθεί στο ύψος των περιστάσεων», κατέληξε.
