«Χωρίς δείκτη προστασίας» – 26 αστυνομικά, νουάρ και θρίλερ για ένα μακρύ αναγνωστικό καλοκαίρι

Ξεχωρίσαμε είκοσι έξι έργα αστυνομικής πεζογραφίας, μεταφρασμένης και ελληνικής, από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή. Ήρωες και ηρωίδες που μας συστήνονται για πρώτη φορά, αλλά και παλιοί μας γνώριμοι, φόνοι και μυστήρια για γνήσιες καλοκαιρινές ανατριχίλες, αλλά και εφαλτήριο για την ανάδειξη σημαντικών κοινωνικών ζητημάτων. Τέλος, ένα βιβλίο για τα «μυστικά της αστυνομικής αφήγησης», από έναν ειδήμονα του είδους. 

Μεταφρασμένα

Σ. Α. Κόσμπι, Ο βασιλιάς της στάχτης (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός, εκδ. Gutenberg)

«Ένα τηλεφώνημα αλλάζει τη ζωή του Ρόμαν, επιτυχημένου οικονομικού συμβούλου στην Ατλάντα. Ο πατέρας του χαροπαλεύει. Η αδερφή του αγωνίζεται να σώσει την οικογενειακή επιχείρηση, ένα αποτεφρωτήριο, και να ανακαλύψει τι συνέβη στη μητέρα τους που εξαφανίστηκε όταν ήταν παιδιά. Ο αδερφός του χρωστά χρήματα σε γκάνγκστερ και το ατύχημα του πατέρα του δεν ήταν παρά μια προειδοποίηση για το τι θα συμβεί και στον ίδιο, αν δεν τους πληρώσει. Ο Ρόμαν πρέπει να επιστρέψει στη μικρή, βίαιη πόλη όπου γεννήθηκε. Συνηθισμένος να ενεργεί με πονηριά και να εξασφαλίζει κέρδη και για τον ίδιο και για τους πελάτες του, πιστεύει πως θα καταφέρει να χειριστεί τους γκάνγκστερ και να σώσει την οικογένειά του.»

Για μία φορά ακόμα, ο Σ.Α. Κόσμπι εστιάζει στη φυλετική και ταξική μοίρα των ηρώων του. Παρότι ο Ρόμαν Κάρουδερς μοιάζει να έχει ξεφύγει από την αγροτική κοινότητα της Βιρτζίνιας όπου μεγάλωσε, θα αναγκαστεί να επιστρέψει για να σώσει τους δικούς του – ένα θέμα επαναλαμβανόμενο σε όλα τα βιβλία του Κόσμπι. Οι δεσμοί αίματος των τσακισμένων οικογενειών είναι πιο ισχυροί από τον πλούτο και τη χλιδή των χρηματοοικονομικών στην Ατλάντα. Με μια ανάπτυξη που θυμίζει σαιξπηρική τραγωδία, γουέστερν-σπαγγέτι ή ταινία του Κουροσάβα, ο συγγραφέας σκιαγραφεί την κατεστραμμένη πόλη, τους κατοίκους, αλλά και τους τυράννους της. Συναρπαστικός ο χαρακτήρας της αδερφής του Ρόμαν, της Νέβια, μιας γυναίκας που προσπαθεί να σώσει την οικογενειακή επιχείρηση που φορτώθηκε εξ ανάγκης -ένα αποτεφρωτήριο!-, ενώ συγχρόνως παλεύει με τη μυστηριώδη εξαφάνιση της μητέρας της.

Η επιτομή του southern noir, του υποείδους του αστυνομικού που ξεκίνησε από τον Τζέιμς Μ. Κέιν, συνεχίστηκε από τον Τζιμ Τόμσον και καλλιεργείται ασταμάτητα από τον Τζέιμς Λη Μπερκ.

Μισέλ Πεντινιελί, Πίσω από τα σκυλιά (μτφρ. Γιάννης Καυκιάς, εκδ. Πόλις)

«Η Ντιου Μποκανέρα, την οποία γνωρίσαμε στο Μποκανέρα, το πρώτο βιβλίο της σειράς με ηρωίδα αυτή την πενηντάρα, ανυπότακτη, θαρραλέα και επίμονη ιδιωτική ντετέκτιβ στη Νίκαια της Γαλλίας, που διακρίνεται για το ανατρεπτικό της χιούμορ, επιστρέφει. Ερευνά τώρα τη φρικτή δολοφονία ενός νεαρού πρόσφυγα από την Ερυθραία. Η Ντιου θα αφοσιωθεί ψυχή τε και σώματι στην υπόθεση, ψάχνοντας τους δρόμους που ακολουθούν οι πρόσφυγες όταν εγκαταλείπουν τoν τρόμο της πατρίδας τους, περνώντας μέσα από τη Γαλλία για να φτάσουν στη νέα Γη της Επαγγελίας, την Αγγλία ή τη Γερμανία. Ναι, πρέπει να περάσεις τα σύνορα για να σωθείς. Και το μόνο όπλο που διαθέτεις είναι η ανθρώπινη αλληλεγγύη».

Η πρώτη φορά που συνάντησα την Μποκανέρα ήταν στο βιβλίο του Patrick Raynal Καιρός για πόλεμο, αλλά το συνειδητοποίησα μόνο όταν βγήκε στα ελληνικά το πρώτο βιβλίο της Michele Pedinielli με την ομώνυμη ηρωίδα. Βγαίνω ίσως εκτός θέματος, αλλά ο Raynal έχει γράψει: «Αν ο Μοντάλε και ο Κορμπούτσι είχαν κόρη, αυτή θα ήταν η Μποκανέρα.» Στο δεύτερο βιβλίο της Pedinielli, η Ντιού επιστρέφει στη δράση, όταν ανακαλύπτει τυχαία το πτώμα ενός νεαρού πρόσφυγα από την Ερυθραία. Η Νίκαια, όπως ίσως δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό, βρίσκεται κοντά στις Άλπεις και στο σημείο εισόδου των κάθε λογής κατατρεγμένων στη Γαλλία ήδη από την εποχή του Ισπανικού Εμφύλιου και του Δευτέρου Παγκόσμιου Πολέμου, αλλά και πέρασμα των εβραίων που προσπαθούσαν να γλιτώσουν από τη ναζιστική λαίλαπα. Εδώ μπαίνει στην αφήγηση μία δεύτερη ιστορία από το παρελθόν, η οποία συνδέεται αρμονικά και επεξηγεί τη διαχρονικότητα του φαινομένου της μετανάστευσης.

Η συγγραφέας δεν γράφει αστυνομικά βιβλία για να προμηθεύσει την πλοκή με ένα πτώμα. Οι περιπέτειες της Ντιού εστιάζουν στην ανθρώπινη μοίρα, στην κοινωνική αδικία και στην αλληλεγγύη που συνδέει τους περιθωριοποιημένους, ακόμα και σε μια κομψή και πολυτελή περιοχή όπως η Γαλλική Ριβιέρα. Οι φίλοι και οι συνεργάτες της είναι άνθρωποι αληθινοί, έτοιμοι να βοηθήσουν, γεμάτοι συμπόνοια, όπως η ίδια η Ντιού. Μια ηρωίδα που δεν υιοθετεί τις μάτσο συμπεριφορές των τυπικών μπάτσων/ντεντέκτιβ, αλλά διαβάζει Μονταλμπάνο – τι άλλο να ζητήσει κανείς.

Οι διαρκείς αναφορές στη σύγχρονη μουσική και στο κλασικό neo-polar κάνουν ακόμα πιο απολαυστική την ανάγνωση.

Τάνα Φρεντς, Ο κυνηγός (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Μεταίχμιο)

«Δύο άντρες φτάνουν ένα ζεστό καλοκαίρι σε ένα χωριό της δυτικής Ιρλανδίας. Και οι δύο έρχονται για να πλουτίσουν. Κάποιος έρχεται για να πεθάνει.

»Ο Καλ Χούπερ πήρε σύνταξη από την αστυνομία του Σικάγου και μετακόμισε στην επαρχία της Ιρλανδίας αναζητώντας ηρεμία. Τη βρήκε μαζί με τη Λένα και την Τρέι Ρέντι, μια έφηβη. Τότε όμως ο επί χρόνια απών πατέρας της Τρέι επανεμφανίζεται, φέρνοντας μαζί του έναν Άγγλο εκατομμυριούχο και ένα λεπτομερές σχέδιο για να βρουν χρυσό στην περιοχή. Ξαφνικά όλα όσα είχαν χτίσει οι τρεις τους κινδυνεύουν. Ο Καλ και η Λένα είναι έτοιμοι να κάνουν ό,τι χρειαστεί για να προστατεύσουν την Τρέι, αλλά η Τρέι δεν θέλει προστασία. Θέλει εκδίκηση.

»Γεμάτο ένταση και σασπένς, το βιβλίο εξερευνά όσα είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε για τους αγαπημένους μας, μέχρι πού μπορούμε να φτάσουμε για να πάρουμε εκδίκηση, και όσα πρέπει να θυσιάσουμε όταν αυτά τα δύο έρχονται σε σύγκρουση.»

Στη δεύτερη αυτή περιπέτεια του συνταξιούχου αστυνομικού Καλ Χούπερ, η συγγραφέας αφήνει στην άκρη το procedural είδος και διηγείται μια σάγκα με φόνους και μυστήρια. Όπως ο Jo Nesbo με το Βασίλειο και τον Βασιλιά, αφηγείται χωρίς να βιάζεται μια περίπλοκη οικογενειακή ιστορία, χωρίς την υπερβολική δράση και τις ανατροπές που έχουμε συνηθίσει στο crime, κάνοντας ένα ενδιαφέρον crossover του αστυνομικού με μια παραλλαγή του παραδοσιακού γουέστερν, κυρίως σε αυτό το βιβλίο, όπου πιάνει και τον θρύλο των χρυσοθήρων. Η Tana French ξαναθυμίζει στους αναγνώστες τη μαγεία της αργής αφήγησης, όπου κάτω από το πρώτο επίπεδο της ιστορίας, βράζει η γη και ετοιμάζεται να εκραγεί.

Στίβεν Κινγκ, Μην κάνεις πίσω (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, Κλειδάριθμος)

«Όταν η αστυνομία λαμβάνει μια επιστολή από κάποιον που απειλεί να σκοτώσει “13 αθώους και 1 ένοχο” ως εξιλέωση για τον άδικο θάνατο ενός αθώου, η ντετέκτιβ Ίζι Τζέινς δεν ξέρει τι να υποθέσει. Καθώς ξετυλίγεται η έρευνα, η Ίζι συνειδητοποιεί ότι ο αποστολέας του γράμματος σοβαρολογεί, και ζητάει βοήθεια από τη φίλη της Χόλι Γκίμπνι. Στο μεταξύ, η Κέιτ ΜακΚέι, μια αμφιλεγόμενη, δυναμική ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών ξεκινά μια περιοδεία με ομιλίες σε όλη τη χώρα. Ένας σφοδρός πολέμιος του μηνύματος που προωθεί η Κέιτ την έχει βάλει στο στόχαστρο και προκαλεί επεισόδια στις δημόσιες εμφανίσεις της. Καθώς ο διώκτης γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνος, η Χόλι προσλαμβάνεται ως σωματοφύλακας της Κέιτ. Με μια χορεία καθηλωτικών χαρακτήρων, παλιών και νέων, αυτές οι παράλληλες αφηγήσεις συγκλίνουν σε μια ανατριχιαστική και θεαματική κατάληξη – ένας άθλος μυθοπλασίας, που μόνο ο Στίβεν Κίνγκ θα μπορούσε να φέρει σε πέρας.»

Σε γενικές γραμμές, με τρομάζει ο όγκος της συγγραφικής παραγωγής του Stephen King, την οποία αδυνατώ να παρακολουθήσω. Αλλά κάθε φορά που χάνομαι σ’ ένα βιβλίο του, με τρομάζει ακόμα περισσότερο ο ιδιοφυής τρόπος του να μπλέκει τις διαφορετικές πλοκές και να σχεδιάζει τις κινήσεις των ηρώων σαν να παίζει μια παρτίδα σκάκι. Ο King έχει αληθινά φανατικούς αναγνώστες-μελετητές της γραφής του, στους οποίους δεν ανήκω, θα πω μόνο ότι απόλαυσα ιδιαίτερα το Μην κάνεις πίσω. 

Κάθριν Λόιντ, Τα μυστήρια της μις Μόρτον. Τα πνεύματα του κάτω κόσμου (μτφρ. Γιάννης Σπανδωνής, εκδ. Ελληνικά γράμματα)

«Η λαίδη Καρολάιν απολαμβάνει να οργώνει τα σαλόνια της υψηλής κοινωνίας του Λονδίνου, καθοδηγώντας την πολύφερνη Ντόροθι Φρόγκερτον, κόρη της εργοδότριάς της, στην πρώτη της κοινωνική «Σεζόν». Η κυρία Φρόγκερτον διασκεδάζει με δικούς της τρόπους, ανάμεσα στους οποίους είναι και οι πνευματιστικές συγκεντρώσεις στο σπίτι της Μαντάμ Λαβίνια, όπου παίρνει μαζί της και την Καρολάιν, μόνο που αυτή αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τα καμώματα της Μαντάμ και την αινιγματική προέλευσή της. Και ενώ η Καρολάιν προσπαθεί να διαπιστώσει αν έχει όντως πραγματικές πνευματιστικές ικανότητες, η Μαντάμ Λαβίνια βρίσκεται νεκρή στο γραφείο της. Η Καρολάιν δεν έχει ανάγκη να γίνει μέντιουμ για να διαπιστώσει το κίνητρο του φόνου. Φαίνεται πως η Μαντάμ εκβίαζε κάποιους πελάτες της, προκαλώντας την αντιπάθεια σε πολλούς θιγμένους και ανήσυχους αριστοκράτες. Η Καρολάιν και η κυρία Φρόγκερτον σκαλίζουν τα πράγματα και εντοπίζουν κι άλλους υπόπτους που κινούνται μάλιστα πολύ κοντά τους. Ο εντοπισμός του δολοφόνου μοιάζει με αγώνα δρόμου, για να μην ακολουθήσουν κι άλλοι τη Μαντάμ Λαβίνια στον άλλο κόσμο.»

Η Βρετανίδα Catherine Lloyd, ψευδώνυμο της Kate Pearce, σπούδασε ιστορία και ασχολείται με τη συγγραφή ιστορικών, cozy mysteries. Τα πνεύματα του κάτω κόσμου είναι το δεύτερο βιβλίο της με ηρωίδα τη μις Μόρτον (το πρώτο κυκλοφορεί από τις ίδιες εκδόσεις, σε μετάφραση Χρήστου Μπαρουξή). Η συγγραφέας μεταφέρει πιστά την ατμόσφαιρα του Λονδίνου της εποχής της Αντιβασιλείας, και χρησιμοποιεί το μεταγενέστερο χρονικά εύρημα της ερασιτέχνιδας ερευνήτριας που αποδεικνύεται πιο αποτελεσματική από τη συμβατική αστυνομία. Τα βρετανικά κυρίως cozy mysteries εμπεριέχουν μια βαθιά νοσταλγία για «καλές, παλιότερες εποχές», και φέρουν ένα σαφές ταξικό και κοινωνικό πρόσημο. Είναι διασκεδαστικά πάντως σαν τις σειρές του  BBC που δεν απαιτούν μεγάλη προσπάθεια στην κατανάλωση.

Νίκι Φρεντς, Τι συνέβη εκείνη τη νύχτα; (μετάφραση: Κίκα Κραμβουσάνου, Διόπτρα)

«Ο Τάιλερ Γκριν, που καταδικάστηκε για τη δολοφονία του φίλου του, Λίο, σε ένα πάρτι το 1993, αποφυλακίζεται μετά από σχεδόν τρεις δεκαετίες. Όμως ποτέ δεν σταμάτησε να διαμαρτύρεται για την αθωότητά του. Μια ζεστή βραδιά στο Λονδίνο, με πρωτοβουλία του Τάιλερ όλοι οι φίλοι από το πανεπιστήμιο που ήταν παρόντες εκείνη τη μοιραία νύχτα συναντιούνται ξανά. Είναι απλώς μια επανένωση ή κάτι περισσότερο; Με το κρασί και τις κατηγορίες να ρέουν άφθονα, η επανένωση καταλήγει σε βίαιο χάος και ένας από την παρέα θα τελειώσει τη νύχτα με τον λαιμό κομμένο στο υπνοδωμάτιο του επάνω ορόφου… όπως ακριβώς και ο Λίο το 1993. Όταν η επιθεωρήτρια Μοντ O’Κόνορ καλείται να διερευνήσει την υπόθεση, έχει τις αμφιβολίες της για την ενοχή του Τάιλερ, παρά τα όσα θα ήθελαν να την κάνουν να πιστέψει οι παλιοί του φίλοι, η υπόλοιπη Μητροπολιτική Αστυνομία, ακόμη και ο Υπουργός Εσωτερικών…»

Το βιβλίο είναι η τρίτη περιπέτεια της επιθεωρήτριας Μοντ Ο’Κόνορ, της νέας ηρωίδας του επιτυχημένου συγγραφικού δίδυμου των Nicci Gerrard και Sean French. Εδώ ασχολούνται με ένα μυστήριο κλειστού δωματίου, χωρίς να αποφεύγουν να θίξουν το κλίμα της ανδροκρατούμενης Μητροπολιτικής αστυνομίας. Η Μοντ Ο’Κόνορ είναι από τις πιο ρεαλιστικά φτιαγμένες αστυνομικούς του σύγχρονου βρετανικού ψυχολογικού θρίλερ, παρότι στο Τι συνέβη εκείνη τη νύχτα;, εμφανίζεται στη μέση περίπου της πλοκής. Εξίσου ενδιαφέρουσα με την προηγούμενη ηρωίδα του ζεύγους, τη Φρίντα Κλάιν, αποδεικνύει για άλλη μια φορά τη μαεστρία των Nicci French στην κατασκευή πρωτότυπων αλλά αληθοφανών πλοκών.

Πιερτζιόρτζιο Πούλισι, Το βιβλιοπωλείο με τις μαύρες γάτες (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Μεταίχμιο)

«Στο κέντρο του Κάλιαρι, ο Μάρτσιο Μοντεκρίστο, μεγάλος φαν του αστυνομικού μυθιστορήματος, άνοιξε το Les Chats Noirs, ένα μικρό βιβλιοπωλείο που πήρε το όνομά του από τις δυο μαύρες γάτες, τη Μις Μαρπλ και τον Πουαρό, που εμφανίστηκαν μια μέρα στην πόρτα του, τις υιοθέτησε διστακτικά και από τότε έγιναν η ατραξιόν του καταστήματος, που ειδικεύεται στο είδος. Εκεί συναντιέται και η λέσχη ανάγνωσης οι «ντετέκτιβ της Τρίτης», μια παρέα ετερόκλητη αλλά δεμένη. Πριν από έναν χρόνο μάλιστα η λέσχη κατάφερε να βοηθήσει στην εξιχνίαση μιας υπόθεσης, την οποία όλοι θεωρούσαν χαμένη από χέρι. Τώρα η αστυνόμος Άντζελα Ντιμάζε επιστρέφει για να ζητήσει τη συνδρομή τους σε μια νέα έρευνα. Θα καταφέρουν οι «ντετέκτιβ της Τρίτης» να εξιχνιάσουν και αυτή την υπόθεση και να βοηθήσουν την αστυνομία να σταματήσει τον δολοφόνο προτού ξαναχτυπήσει;»

Όπως αναφέρεται στο αριστερό αυτί του βιβλίου, ο Ιταλός συγγραφέας έδωσε νέα πνοή στο ιταλικό cozy crime. Ο όρος παραμένει αμετάφραστος στα ελληνικά (δεν έχω καμία πρόταση) και αναφέρεται σε αστυνομικά βιβλία χωρίς σεξ, βία και σκληροτράχηλους ντετέκτιβ, όπου αυτός που αναλαμβάνει την εξιχνίαση είναι ερασιτέχνης ερευνητής και το έγκλημα λαμβάνει χώρα σε μικρές, εξωραϊσμένες πολιτικοκοινωνικά κοινότητες. Το ύφος παραπέμπει στην Χρυσό Αιώνα του Βρετανικού Κλασικού Αστυνομικού και τα τελευταία χρόνια γνωρίζει νέα άνθιση – ίσως επειδή οι αναγνώστες μπούχτισαν με τα σκανδιναβικά σπλάτερ και τους κατά συρροή δολοφόνους.

Ο βιβλιοπώλης με τις δύο μαύρες γάτες και τα μέλη της λέσχης ανάγνωσης της Τρίτης δεν κρύβουν αποτρόπαια μυστικά, αλλά η τύχη και ο Piergiorgio Pulixi θα τους προμηθεύσουν μ’ ένα whodunit στο Κάλιαρι, την πρωτεύουσα της Σαρδηνίας. Μετά τη σχεδόν σουρεαλιστική αρχή, το είδος των εγκλημάτων ισορροπεί με ακρίβεια σχοινοβάτη ανάμεσα στο αποτρόπαιο και στους συμπαθείς χαρακτήρες των ηρώων. Στα υπέρ: οι διαρκείς λογοτεχνικές αναφορές.

Το πιο επιτυχημένο από τα αμέτρητα μυθιστορήματα που έχουν ως τόπο δράσης… ένα μικρό βιβλιοπωλείο.

Εύα Μπγιορκ Αιγισντότιρ, Πριν πέσει το σκοτάδι (μτφρ. Κέλλη Κρητικού, εκδ. Παπαδόπουλος)

«Νοέμβριος 1967, Ισλανδία. Η δεκατετράχρονη Μαρσί αλληλογραφεί κρυφά με ένα αγόρι που δεν έχει γνωρίσει ποτέ – του γράφει μάλιστα, χρησιμοποιώντας το όνομα της μεγαλύτερης αδελφής της, της Στίνα. Όταν φτάνει η μέρα που έχουν κανονίσει να συναντηθούν, η Μαρσί δεν πηγαίνει στο ραντεβού. Την ίδια νύχτα, η Στίνα εξαφανίζεται μυστηριωδώς. Το μόνο που βρίσκουν οι αρχές είναι το άνορακ της.

»Νοέμβριος 1977. Η υπόθεση της Στίνα παραμένει ανεξιχνίαστη. Μέχρι που η Μαρσί λαμβάνει ξαφνικά ένα γράμμα από τον μυστικό φίλο των εφηβικών της χρόνων. Αποφασισμένη να ανακαλύψει τι συνέβη στην αδελφή της, η Μαρσί επιστρέφει στον τόπο που προσπαθούσε χρόνια να ξεχάσει. Όμως εκεί την περιμένουν ενοχές, οικογενειακά δράματα και μια αλήθεια πιο σκληρή από όσο μπορεί να αντέξει. Είναι αδύνατο πλέον να εμπιστευτεί το μυαλό της. Τα όνειρα μπλέκονται με τις αναμνήσεις, η αϋπνία συσκοτίζει την κρίση της και η αλήθεια μοιάζει να ξεγλιστρά κάθε φορά που νομίζει πως την αγγίζει. Κάποιος ξέρει τι συνέβη εκείνη τη νύχτα. Κάποιος την παρακολουθεί. Και όσο η Μαρσί πλησιάζει στην αλήθεια, νιώθει πως μπορεί να είναι το επόμενο θύμα. Γιατί κάποια μυστικά δεν θάβονται ποτέ. Περιμένουν να έρθουν στο φως.»

Η Ισλανδή Eva Bjorg Aegisdottir θεωρείται το νέο μεγάλο όνομα του ψυχολογικού θρίλερ στο νησί της, που παράγει πολύ περισσότερα αστυνομικά βιβλία παρά αληθινούς φόνους (στον τόπο συμβαίνουν 1,2 φόνοι κάθε δύο χρόνια). Είναι γνωστή από τη σειρά «Forbidden Iceland» με ηρωίδα την επιθεωρήτρια Έλμα, αν και το Πριν πέσει το σκοτάδι είναι standalone. Όπως συμβαίνει στα περισσότερα ψυχολογικά θρίλερ, η πλοκή ασχολείται περισσότερο με την ψυχολογική ανάλυση και τα προβλήματα της ηρωίδας, ενώ παράλληλα εκτυλίσσεται ένα υποτυπώδες αστυνομικό μυστήριο.

Ρος Μοντγκόμερι, Ο φόνος στο τέλος του κόσμου (μτφρ. Ηρώ Σκάρου, εκδ. Ελληνικά γράμματα)

«Κορνουάλη, 1910. Σε ένα απομακρυσμένο νησί που το ορίζουν οι παλίρροιες, ο υποκόμης του Τάιθ Χολ προετοιμάζεται πυρετωδώς για την καταστροφή που πιστεύει ότι θα επιφέρει η διέλευση του κομήτη του Χάλεϊ. Το μέγαρο πρέπει να μονωθεί από πάνω μέχρι κάτω – κάθε παράθυρο, καμινάδα και κλειδαρότρυπα πρέπει να σφραγιστεί πριν πέσει η νύχτα. Αλλά αυτό που ο αλαζόνας και διεφθαρμένος υποκόμης δεν έχει λάβει υπόψη του είναι ο κίνδυνος που φωλιάζει στο Τάιθ Χολ… Το επόμενο πρωί, θα βρεθεί νεκρός στο σφραγισμένο γραφείο του, δολοφονημένος με τη βαλλίστρα των προγόνων του. Οι υποψίες όλων στρέφονται στον Στίβεν Πάικ, τον καινούργιο υπηρέτη. Φυλακισμένος κατά το παρελθόν για ένα έγκλημα που δεν διέπραξε, είναι ο λάθος άνθρωπος στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή. Η απίθανη σύμμαχός του; Η μις Ντέσιμα Στόκινγκχαμ, η αθυρόστομη, οξυδερκής, ογδοντάχρονη μητριαρχική φιγούρα της οικογένειας. Ατρόμητη και αντισυμβατική, απολαμβάνει τις ανακατωσούρες και τα αινίγματα, και ένας φόνος τής προσφέρει ακριβώς την περιπέτεια που αναζητούσε.

»Αυτό το αταίριαστο δίδυμο πρέπει να περιπλανηθεί σε μυστικά περάσματα, να ξεθάψει παλιά σκάνδαλα και να αντιμετωπίσει τον τρόμο που όλο και εξαπλώνεται, για να ξεσκεπάσει τον δολοφόνο, προτού να είναι πολύ αργά…»

Άλλο ένα μυστήριο κλειστού δωματίου από συγγραφέα που ξεκίνησε γράφοντας εφηβικά βιβλία μυστηρίου και πέρασε με μεγάλη επιτυχία στα cozy mysteries. Χρησιμοποιεί επιτυχημένα όλα τα ατού του ειδους, το απομακρυσμένο νησί, την απειλητική θάλασσα και τον κομήτη του Χάλεϊ, αλλά και την ηλικιωμένη ηρωίδα που στα ογδόντα της χρόνια δεν φοβάται πια τίποτα. Αξιανάγνωστο κι ευχάριστο.

Ουκέτσου, Παράξενες εικόνες (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης, εκδ. Πατάκης)

«Μια σειρά από σκίτσα που έφτιαξε μια νεαρή έγκυος πριν πεθάνει. Η ζωγραφιά ενός μικρού παιδιού στην οποία μια γκρι μουτζούρα καλύπτει το σπίτι του. Τα απελπισμένα σχέδια θύματος δολοφονίας στις τελευταίες του στιγμές. Το καθένα από αυτά αποτελεί μια ανατριχιαστική προειδοποίηση. Το καθένα αποκαλύπτει ένα μακάβριο μυστικό, “κρυμμένο σε κοινή θέα”.»

Ο Uketsu είναι γιαπωνέζος youtuber και συγγραφέας. Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι μόνο 30 άτομα στον κόσμο γνωρίζουν την αληθινή ταυτότητά του, αφού φοράει πάντοτε μάσκα και χρησιμοποιεί ένα γκάτζετ για να μην αναγνωρίζεται η φωνή του. Συνδυάζει «τον συμβατικό πεζό λόγο με εικαστικά στοιχεία (σχέδια, διαγράμματα, κατόψεις) τα οποία εμφανίζονται ως στοιχεία μέσα στο κείμενο»¹. Το βιβλίο αποτελείται από πολλές μικρές ιστορίες με διαφορετικούς ήρωες, εντός των οποίων βρίσκονται κρυμμένα στοιχεία που οδηγούν τον αναγνώστη στο whodunit, τρόπος του λέγει. Τα σχέδια θυμίζουν ή ίσως είναι σαν εκείνα που χρησιμοποιούν οι ψυχαναλυτές, και το αποτέλεσμα είναι «μια αναγνωστική εμπειρία τόσο παράξενη όσο και μοναδική»².

Βρισκόμαστε άραγε μπρος την αρχή ενός είδους αφήγησης διαφορετικής απ’ αυτή που έχουμε συνηθίσει; Διατηρώ κάποιες επιφυλάξεις, αλλά με προσέλκυσε η διαφορετικότητα αυτή.

Τσάρλι Ντόνλι, Είκοσι χρόνια μετά (μτφρ. Κέλλη Κρητικού, εκδ. Κλειδάριθμος)

«Η Έιβερι Μέισον, δημοφιλής τηλεπαρουσιάστρια, ξέρει πώς να κερδίζει την προσοχή του κοινού. Το τελευταίο της ρεπορτάζ -μια μυστηριώδης δολοφονία εμποτισμένη με τολμηρό ερωτισμό, τραγικά γεγονότα και προδοσία- σημείωσε υψηλά ποσοστά τηλεθέασης. Στο γραφείο του ιατροδικαστή της Νέας Υόρκης επιτεύχθηκε, έπειτα από χρόνια, η πρώτη ταυτοποίηση ενός θύματος της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, χάρη στη νέα τεχνολογία DNA. Και αυτή η ταυτοποίηση κρύβει κάτι απρόσμενο…

»Το θύμα, η Βικτόρια Φορντ, είχε κατηγορηθεί για τη δολοφονία του παντρεμένου εραστή της. Σε ένα ανατριχιαστικό τελευταίο τηλεφώνημα προς την αδελφή της, Έμα, η Βικτόρια την ικέτευσε να αποδείξει την αθωότητά της. Εδώ και είκοσι χρόνια η Έμα περιμένει να αποκαταστήσει το όνομα της αδερφής της και τώρα είναι πεπεισμένη πως οι διασυνδέσεις και η φήμη της Έιβερι μπορούν να βοηθήσουν…

»Η Βικτόρια διατηρούσε σχέση με έναν επιτυχημένο μυθιστοριογράφο, ο οποίος είχε βρεθεί απαγχονισμένος στο μπαλκόνι της έπαυλής του. Το DNA της ήταν παντού. Η Έιβερι ρίχνεται με πάθος στην έρευνα όμως δεν αντιλαμβάνεται πως υπάρχουν κι άλλοι παίκτες στο παιχνίδι…»

O Αμερικανός μπεστσελερίστας Charlie Donlea μεταφράζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, κι αυτό το standalone μυθιστόρημα είναι ίσως η καλύτερη εισαγωγή στο σκοτεινό σύμπαν του. Αναπτύσσοντας δύο παράλληλες πλοκές, αποτίνει και ένα μικρό φόρο τιμής στα θύματα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Η αγωνία της εξιχνίασης μιας cold case, συνδυάζεται με το δυσάρεστο παρελθόν της Έιβερι, που την ανάγκασε να αλλάξει όνομα και ζωή. Μοντέρνο μυθιστόρημα, με τηλεοπτική ατμόσφαιρα και απροσδόκητο τέλος.

Φρίντα ΜακΦάντεν, Η σύγκρουση (μτφρ. Κίκα Κραμβουσάνου, εκδ. Διόπτρα)

«Ο εφιάλτης από τον οποίο προσπαθεί να ξεφύγει δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτό που την περιμένει. Η Τέγκαν είναι οκτώ μηνών έγκυος, μόνη, και θέλει απεγνωσμένα να αφήσει πίσω της μια ζωή που καταρρέει. Ξεκινάει με το αυτοκίνητο για το σπίτι του αδελφού της, όπου θα μείνει μέχρι να αποφασίσει τι θα κάνει στη συνέχεια. Δεν συνειδητοποιεί όμως ότι κατευθύνεται προς μια χιονοθύελλα. Μετά από ένα ατύχημα, εγκλωβισμένη σε ένα χαλασμένο αυτοκίνητο με σπασμένο πόδι, η Τέγκαν νιώθει απελπισμένη. Τότε συμβαίνει ένα θαύμα: τη σώζει ένα ζευγάρι που της προσφέρει ένα δωμάτιο στο ζεστό τους σπίτι μέχρι να σταματήσει να χιονίζει. Αλλά κάτι δεν πάει καλά και, καθώς ο χρόνος περνάει, η Τέγκαν συνειδητοποιεί ότι βρίσκεται σε σοβαρό κίνδυνο. Αυτό το ασφαλές καταφύγιο δεν είναι αυτό που νόμιζε. Και τώρα πρέπει να κάνει ό,τι χρειαστεί για να σώσει τον εαυτό της – και το αγέννητο παιδί της. Μια συναρπαστική περιπέτεια, μια ιστορία για τη μητρότητα, τη μάχη επιβίωσης και τις διαστρεβλωμένες προσδοκίες.»

Τα τελευταία χρόνια, την έναρξη του καλοκαιριού σημαίνει ένα καινούργιο βιβλίο της Freida McFadden. Παρά την κολοσσιαία επιτυχία της σειράς με την καμαριέρα, βρίσκω πιο ενδιαφέροντα και καλά δομημένα τα standalone της, όπως τη Σύγκρουση. Η ειδικευμένη στις εγκεφαλικές κακώσεις γιατρός που έγινε απίστευτα επιτυχημένη συγγραφέας ψυχολογικών θρίλερ, γράφει απολαυστικά βιβλία με τη σωστή δόση ανατροπών. Ίσως το whodunit και το whydunit της να μην διακρίνονται για τη μεγάλη πρωτοτυπία τους, αλλά τα βιβλία της είναι ιδανικά για τη θερινή ραστώνη.

Τομ Χιντλ, Θάνατος στην Αρκτική (μτφρ. Άρης Σφακιανάκης, εκδ. Ελληνικά γράμματα)

«Η άγρια απεραντοσύνη των πάγων. Ένας δολοφόνος στους αιθέρες. Όταν η επίδοξη ταξιδιωτική συγγραφέας Κλόι Κάμπελ προσκαλείται να ταξιδέψει με ένα πολυτελές αερόπλοιο στον Βόρειο Πόλο, πιστεύει ότι είναι η ευκαιρία της ζωής της. Αλλά πριν προλάβει καλά καλά να θαυμάσει το εκπληκτικό αρκτικό τοπίο, ένας από τους συνεπιβάτες της εντοπίζεται νεκρός στην καμπίνα του. Εγκλωβισμένοι στην άκρη του κόσμου, οι υπόλοιποι ταξιδιώτες θεωρούν ότι πρόκειται για ένα τραγικό δυστύχημα. Ωστόσο, η αρχική εντύπωση δίνει τη θέση της σε διαφορετικές εικασίες. Μήπως είναι φόνος τελικά; Η αμφιβολία γεννά τον φόβο. Όλοι μοιάζουν ύποπτοι. Και δεν θ’ αργήσουν να στραφούν ο ένας ενάντια στον άλλον.»

Ο νεαρός σε ηλικία Βρετανός Tom Hindle αντλεί έμπνευση από την κλασική βρετανική παράδοση του whodunit. Στον Θάνατο στην Αρκτική χτίζει την πλοκή του γύρω από ένα μυστήριο κλειστού δωματίου, ή μάλλον ένα φόνο που γίνεται σε ένα αερόπλοιο τύπου Ζέπελιν. Λίγοι οι ύποπτοι, οι εννέα επιβάτες και τα οκτώ μέλη του πληρώματος, όλοι έχουν το κίνητρό τους, και όλα εξελίσσονται χωρίς υπερβολικές ανατροπές.

Μέγκαν Μιράντα, Οι μοναδικοί επιζήσαντες (μτφρ. Ειρήνη Αποστολάκη, εκδ. Πατάκη)

«Δέκα χρόνια πριν, δύο λεωφορεία που μετέφεραν μαθητές λυκείου σε μια εκπαιδευτική εκδρομή συνετρίβησαν σε ένα φαράγγι στο Τεννεσσί. Από τη φονική πτώση επέζησαν μόλις εννέα παιδιά, οι ζωές των οποίων άλλαξαν για πάντα.

»Η πρώτη επέτειος από το τραγικό συμβάν σημαδεύεται από την αυτοκτονία μίας από τις μαθήτριες της μοιραίας εκδρομής. Οι υπόλοιποι επιζήσαντες αποφασίζουν να συγκεντρώνονται μια φορά τον χρόνο, σε ένα απομονωμένο σπίτι στο Άουτερ Μπανκς. Δίνουν μια υπόσχεση που τους κρατάει ενωμένους τα επόμενα χρόνια: να στηρίζει ο ένας τον άλλον αλλά και να μην ξεχνούν τις ευθύνες που τους αναλογούν.

»Στη δέκατη επέτειο, η Κάσσιντυ Μπεντ νιώθει πως είναι έτοιμη να κόψει τους δεσμούς με τους υπόλοιπους ώστε να μπορέσει να αποστασιοποιηθεί πλέον από την τραγωδία. Την ημέρα, όμως, της ετήσιας συνάντησης, στην οποία έχει αποφασίσει για πρώτη φορά να μην πάει, μαθαίνει ότι ένας ακόμη από την ομάδα έχει πεθάνει. Παρακινημένη από τη θλίψη, αλλά και από μια έντονη ανησυχία, η Κάσσιντυ σπεύδει στη συνάντηση, για να διαπιστώσει, πρώτη απ’ όλους, ότι φέτος κάτι δεν πάει καθόλου καλά: η Αμάια, η αρχηγός της παρέας, έχει εξαφανιστεί μυστηριωδώς. Η αγωνία για την τύχη της μεγαλώνει καθώς μια σφοδρή καταιγίδα πλησιάζει με κίνδυνο να ανέβει η στάθμη του νερού και να αποκλειστούν στην περιοχή.

»Αντιμέτωποι με τη θεομηνία αλλά και με μια αδιόρατη απειλή, εγκλωβισμένοι ουσιαστικά σ’ ένα σπίτι-παγίδα, όλοι καλούνται να αποφασίσουν αν θα σώσουν τους άλλους ή τον εαυτό τους, προδίδοντας έτσι τον όρκο που τους δένει.»

Η Αμερικανίδα Μέγκαν Μιράντα ξεκίνησε γράφοντας βιβλία μυστηρίου και αγωνίας για έφηβους αναγνώστες, αλλά εδώ και μερικά χρόνια απευθύνεται πλέον σε ενηλίκους. Μεγαλωμένη στο Νιου Τζέρσι και στην οροσειρά Πόκονος, έχει μια αδυναμία στην περιγραφή της δυναμικής και των εσωτερικών εντάσεων που αναπτύσσονται στις μικρές πόλεις. Επιπλέον, εισάγει την απειλή μιας θεομηνίας, δημιουργώντας ένα άκρως κλειστοφοβικό και δυσοίωνο περιβάλλον για τους επιζήσαντες ενός μοιραίου τροχαίου. Η συγγραφέας περιγράφει θαυμάσια τόσο τις εξωτερικές απειλές, όσο και τα καταπιεσμένα συναισθήματα και τις σκέψεις που κακοφορμίζουν, και καταστρέφουν την πιο σημαντική ανθρώπινη ιδιότητα: την αλληλεγγύη.

Χάουαρντ Φαστ, Σύλβια (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, Πόλις)

«Λος Άντζελες, 1958. Ένας πάμπλουτος επιχειρηματίας, ο Φρέντρικ Σάμερς, αναθέτει στον ιδιωτικό ντετέκτιβ Άλαν Μάκλιν να ερευνήσει το παρελθόν της Σύλβιας Γουέστ, μιας γοητευτικής νεαρής γυναίκας την οποία σκοπεύει να παντρευτεί. Η αμοιβή είναι μεγάλη, η υπόθεση φαινομενικά απλή. Σύντομα, όμως, ο Μάκλιν θα διαπιστώσει ότι τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά απ’ όσο φανταζόταν: η ακαταμάχητη έλξη που θα νιώσει από την πρώτη στιγμή για τη μυστηριώδη και γεμάτη αντιφάσεις Σύλβια θα τον οδηγήσει σε μια δαιδαλώδη περιπλάνηση από το Μπέβερλι Χιλς μέχρι τη Νέα Υόρκη, και από το Πίτσμπουργκ μέχρι το Ελ Πάσο και το Μεξικό, και θα τον φέρει αντιμέτωπο με σκοτεινά μυστικά και οδυνηρές αλήθειες.»

Ο Χάουαρντ Φαστ είναι ένας ακόμα παραγνωρισμένος συγγραφέας εξαιτίας της παράνοιας του μακαρθισμού – κατάπληκτη συνειδητοποιώ ότι είναι ο συγγραφέας του Σπάρτακου, που μετέφερε στο σινεμά ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ. Λόγω της μαύρης λίστας, έγραψε πολλά από τα αστυνομικά του βιβλία με το ψευδώνυμο E.V. Cunningham, όλα σε καθαρό hardboiled ύφος. Ο Herve LeCorre θεωρεί τη Σύλβια ως το πρώτο φεμινιστικό νουάρ, ενώ έχει λεχθεί ότι είναι σαν το ψυχολογικό θρίλερ Το κορίτσι εξαφανίζεται της δεκαετίας του ’60. Εντυπωσιακά ατμοσφαιρικό και καλογραμμένο, μας εισάγει στο σύμπαν ενός συγγραφέα που έχει γράψει ολόκληρη σειρά αστυνομικών βιβλίων με ένα γυναικείο όνομα στον τίτλο.

Λεό Μαλέ, Ο ήλιος ανατέλλει πίσω από το Λούβρο (μτφρ. Γιώργος Χαρλαμπίτας, Εκδόσεις των Συναδέρφων)

«Ξεκινώντας από ένα πολυτελές ξενοδοχείο στην οδό Καστιλιόν, στη γειτονιά Λεζ Αλ, και περνώντας από έναν έµπορο πουλιών στην αποβάθρα Μεζισρί, θα καταφέρει ο Νεστόρ Μπιρµά να εξιχνιάσει το µυστήριο του κλεµµένου Ραφαήλ από το Λούβρο και να εξακριβώσει τον ρόλο που παίζει σε αυτήν την υπόθεση η πολύ όµορφη και εντυπωσιακή Ζενεβιέβ, το διάσηµο µανεκέν; Ο Λεό Μαλέ, ανάµεσα στο 1954 και στο 1959, γράφει µια σειρά από µυθιστορήµατα, υπό τον γενικό τίτλο “Τα Νέα Παρισινά Μυστήρια”, το καθένα από τα οποία διαδραµατίζεται σε κάποιο από τα διαµερίσµατα του Παρισιού. Ο ήλιος ανατέλλει πίσω από το Λούβρο είναι το πρώτο της σειράς και διαδραµατίζεται στο 1ο Διαµέρισµα».

Από τους θεμελιωτές του γαλλικού νουάρ, ο Leo Malet, επηρεασμένος από το μυθιστόρημα σε συνέχειες Τα μυστήρια των Παρισίων του Ευγένιου Σύη (Eugene Sue), έγραψε τα Νέα Παρισινά Μυστήρια, παρωδώντας τα αμερικανικά hardboiled μυθιστορήματα με κομψό έως σουρεαλιστικό χιούμορ (ο συγγραφέας άλλωστε συνδέθηκε συνδεθεί στενά με το κίνημα των αναρχικών και των σουρεαλιστών). Ο ιδιωτικός αστυνομικός του θα μιμηθεί το αρχέτυπο των σκληροτράχηλων Αμερικανών συναδέρφων του, θα μιλάει άψογα την αργκό του υποκόσμου, αλλά θα είναι πάντοτε κομψός και αριστοκρατικός. Ευφυέστατος ο συνδυασμός ενός φόνου με την κλοπή ενός πίνακα του Ραφαήλ από το Λούβρο. Μακάρι να μεταφραστούν κι άλλα roman policier του Malet (από τις εκδόσεις Κέδρος είχε κυκλοφορήσει το 2003 η Ομίχλη στη γέφυρα Τολμπιάκ).

Κλαούδια Πινιέιρο, Ο χρόνος των μυγών (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, Χριστίνα Φιλήμονος, Carnivora)

Την Πινιέιρο την αγαπήσαμε από το Δικιά σου για πάντα (2022), «ένα αριστοτεχνικά δουλεμένο ψυχολογικό θρίλερ, μια γεμάτη ειρωνεία και χιούμορ κριτική της υποκρισίας που σε μεγάλο βαθμό αποτελεί τον συνεκτικό ιστό του θεσμού της σύγχρονης μεγαλοαστικής (και όχι μόνο) οικογένειας». Στον Χρόνο των μυγών συναντάμε ξανά την Ινές, η οποία σε μια απελπισμένη προσπάθεια να διατηρήσει την ισορροπία του κόσμου της, δολοφόνησε την ερωμένη του συζύγου της και τώρα αποφυλακίζεται μετά από δεκαπενταετή κάθειρξη.

«Με νέο όνομα και τα μαλλιά της πλέον γκρίζα, ξεκινά, παρέα με τη μόνη φίλη που απέκτησε στη φυλακή, την επιχείρηση που ονομάζουν ΘΘΜ, από το “θάνατος”, “θηλυκό” και “μύγα”. Όσο η συνέταιρός της, η Κουλή, αναλαμβάνει ιδιωτικές έρευνες, η Ινές ξαναβρίσκει τα βήματα και τον ρόλο της στην κοινωνία, εξειδικεύοντας τις γνώσεις της στις οικολογικές απεντομώσεις και με αρχή της να μην εξοντώσει ξανά κανένα έμβιο πλάσμα άκριτα, αλλά να βρίσκει λύσεις στην αντίφαση “σκότωσέ μου τις κατσαρίδες αλλά να σώσουμε και τον κόσμο μαζί”. Ώσπου μια από τις πελάτισσες της Ινές θα της προτείνει κάτι που θα μπορούσε να την ωθήσει εκ νέου στα όρια της παρανομίας.»

Συναρπαστικό μυθιστόρημα, που συνδέει την αστυνομική πλοκή και με την εξέλιξη του φεμινιστικού κινήματος και τις αλλαγές που έφερε στην κοινωνία. Τη δράση διανθίζει ένας γυναικείος χορός που σχολιάζει τα τεκταινόμενα, εύρημα αληθινά πρωτότυπο και καλοδουλεμένο. Αν σκοπεύετε να διαβάσετε ένα μόνο noir φέτος το καλοκαίρι, συστήνω ανεπιφύλακτα τον Χρόνο των μυγών, γιατί η Πινιέιρο εκτός από σπουδαία συγγραφέας, είναι μια μαχητική γυναίκα που παρατηρεί την κοινωνία και προσπαθεί να την αποκρυπτογραφήσει με πολύ χιούμορ και σαρκασμό.

Άντριαν ΜακΚίντι, Μπάτσοι με κοιτάζουν περίεργα στο τμήμα (μτφρ. Θάνος Καραγιαννόπουλος, εκδ. Οξύ)

«Μπέλφαστ, 1988: οι Ταραχές κοπάζουν πριν αναζωπυρωθούν ξανά κι ένας έμπορος ηρωίνης, καινούργιος στην πόλη, βρίσκεται νεκρός μ’ ένα βέλος καρφωμένο στην πλάτη. Πόλεμος παραστρατιωτικών συμμοριών; Δυσαρεστημένοι τοξοβόλοι χρήστες; Υποκινούμενοι ευσυνείδητοι πολίτες; Ή μήπως κάτι πολύ πιο σκοτεινό και απροσδιόριστο; Η έρευνα του επιθεωρητή Σον Ντάφι οδηγεί σε πολύ επικίνδυνα μονοπάτια κι αυτά με τη σειρά τους σε πολύ επικίνδυνους προορισμούς – για την ακρίβεια σ’ ένα ξέφωτο στο δάσος όπου τρείς κουκουλοφόροι ένοπλοι τον αναγκάζουν να σκάψει τον λάκκο του μ’ ένα φτυάρι… Κυνηγημένος από άγνωστες δυνάμεις, στοχοποιημένος από τις Εσωτερικές Υποθέσεις και τη σχέση του με τη Μπεθ κλονισμένη, ο Ντάφι θα χρειαστεί να σκάψει πολύ βαθιά για να φτάσει ως το τέλος».

Το έκτο βιβλίο του McKinty που έχει μεταφραστεί στα ελληνικά (κυκλοφορούν δύο ακόμα από τις εκδόσεις Οξύ, που είναι standalone), είναι το πιο σκληρό απ’ όλα. Πόσο πιο σκληρά μπορεί να περιγράψει το χάος της εποχής των Ταραχών και των παραστρατιωτικών οργανώσεων; Με το εύρημα δύο παράλληλων αφηγήσεων, μία στο παρόν όπου ο Σον Ντάφι πρέπει να σκάψει τον τάφο του, και μία στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν, ο McKinty γυρίζει βαθιά το μαχαίρι στο ιρλανδικό τραύμα. Και επισημαίνει για άλλη μια φορά, (και δεν είναι ο μόνος, το ίδιο έχει κάνει και ο Stuart Neville), πώς από κάθε εμφύλια σύρραξη επωφελούνται συχνά τα χειρότερα καθάρματα. Ο καθολικός Σον Ντάφι στην κατεξοχήν προτεσταντική αστυνομική διεύθυνση του Μπέλφαστ είναι ένας ακόμα δείγμα διαφορετικού αστυνομικού, όσο γίνεται, και κερδίζει τη συμπάθεια του αναγνώστη με το τραχύ ιρλανδέζικο χιούμορ του και τη μπερδεμένη προσωπική ζωή του.

Ελληνικά

Ευτυχία Γιαννάκη, Θάλασσα, σώσε με (εκδ. Ίκαρος)

Με αφορμή τη δολοφονία μιας γνωστής δικηγόρου στο Τολό, ο αστυνόμος Χάρης Κόκκινος θα μπλέξει σ’ ένα κυκεώνα μικροσυμφερόντων και κουτσομπολιών, στην πόλη του Ναυπλίου, όπου οι πάντες μοιάζουν να είναι αναξιόπιστοι μάρτυρες. Αλλά η ουσία, φυσικά, δεν είναι το whodunnit, όπως έχουμε μάθει ήδη από τα προηγούμενα βιβλία της Γιαννάκη.

Η συγγραφέας ενδιαφέρεται και σκαλίζει το ψυχολογικό υπόβαθρο των ηρώων της, τις συνθήκες που τους διαμόρφωσαν και τους οδήγησαν στις επιλογές του, τα κρυφά τραύματα που στάζουν αδιάκοπα αίμα και πύο. Στους ήρωες αυτούς εντάσσεται και ο Χάρης Κόκκινος, διωκόμενος συνεχώς από τα δικά του φαντάσματα, που παλεύει με την παγωμένη θάλασσα, κυριολεκτικά και συμβολικά, για τη ζωή του.

Βαγγέλης Γιαννίσης, Block Delete (εκδ. Μεταίχμιο)

Το Block Delete μάς ξεναγεί σ’ έναν κόσμο που βρίσκεται δίπλα μας, και συγχρόνως πολύ μακριά μας. Τον κόσμο του Instagram, των influencer και των ΜΚΔ. Σ’ αυτό το μοντέρνο ψυχολογικό θρίλερ θα βρούμε απαντήσεις όχι μόνο στο whodunnit, αλλά και στο whydunnit, σε μια εποχή που το φαίνεσθαι έχει υποκαταστήσει το είναι, η σέλφι και οι ακόλουθοι την αληθινή ζωή και τις σχέσεις.

Θα ακολουθήσουμε τους ήρωες από πόλη σε πόλη, από ταυτότητα σε ταυτότητα, από τη μία αποτυχία στην άλλη, καθώς ο χρόνος θα περνάει και οι ακόλουθοι θα αυξάνονται, φέρνοντας μαζί τους μια ψευδαίσθηση ευτυχίας. Μια οξυδερκής ματιά πίσω από τον καθρέφτη και την οθόνη του κινητού, μια ψυχολογική ανάλυση της παθογένειας των ΜΚΔ, της αέναης προσπάθειας για μια ανέφικτη τελειότητα, της εξιδανίκευσης της πειραγμένης εικόνας. Αλλά πάνω απ’ όλα, ένα συναρπαστικό crime με απρόβλεπτη κατάληξη.

Τεύκρος Μιχαηλίδης, Το καρέ με τις ντάμες (εκδ. Ψυχογιός)

«Ένα κουφάρι, μισοφαγωμένο από τ’ αγριμικά· μια καμένη Πόρσε, μ’ ένα απανθρακωμένο πτώμα στο τιμόνι· ένα τουμπανιασμένο πτώμα που βρέθηκε να επιπλέει στ’ ανοιχτά της Αίγινας· κι ένας προαγωγός ανήλικων κοριτσιών, πνιγμένος μέσα στο ίδιο του το αίμα. Τέσσερα εγκλήματα – τέσσερις προκλήσεις για το εξιχνιαστικό δαιμόνιο της υπαστυνόμου Όλγας Πετροπούλου. Τέσσερα φονικά και τέσσερις γυναίκες που ίχνη από την παρουσία τους εντοπίστηκαν κοντά στα θύματα. Θύματα! Βαριά κουβέντα, ασύμβατη καμιά φορά με το ιδεολογικό φορτίο που κουβαλάει η λέξη… Σ’ αυτό το πόκερ μεταξύ θυμάτων και θυτών, κερδίζει ή χάνει το καρέ με τις ντάμες;»

Στην καινούργια υπόθεση της υπαστυνόμου Πετροπούλου, παρακολουθούμε την προσπάθειά της να αντιμετωπίσει όχι ένα, όχι δύο, αλλά τέσσερις δολοφόνους, και μάλιστα θηλυκού γένους. Γραμμένο σαν κέντημα και συγχρόνως σαν μαθηματική εξίσωση, ένα ακόμα σύγχρονο αστυνομικό του Τεύκρου Μιχαηλίδη, φορτωμένο αινίγματα και ηθικά διλήμματα.

Ελένη Σίντου, Η σονάτα της άνοιξης (εκδ. Κύφαντα)

«Δύο αλλόκοτα πτώματα κάνουν την εμφάνισή τους στο κέντρο των Ιωαννίνων. Ένα οργιώδες καλλιτεχνικό παραλήρημα έχει ξεκινήσει και η Μιχαέλα Θεοδότου καλείται να εξιχνιάσει την υπόθεση μαζί με τους συναδέλφους της. Θα έρθει, ομως, αντιμέτωπη με εμπόδια και προκλήσεις. Ποια η σχέση του Σαχτούρη και του Vivaldi με τον serial killer; Γιατί η ίδια έχει γίνει στόχος ενός κοινωνιοπαθή; Τα πτώματα πληθαίνουν, τα ερωτήματα αυξάνονται, η ομίχλη καλύπτει τα πάντα και το αίμα πλημμυρίζει τα νερά της μαρτυρικής λίμνης. Δυο γαλανά μάτια την παρακολουθούν στενά και μια αποκάλυψη ανατρέπει όλη της τη ζωή. Ο θάνατος πλανάται σαν ανοιξιάτικο λουλούδι πάνω από την όμορφη πόλη της Ηπείρου. Θα καταφέρει άραγε η Μιχαέλα να βάλει φρένο στη δολοφονική μανία του αγνώστου ή θα γίνει και η ίδια θύμα του;»

Ατμοσφαιρικό νουάρ που χρησιμοποιεί πολλαπλές διακειμενικές αναφορές για να αφηγηθεί την ιστορία ενός κατά συρροή δολοφόνου και τον αγώνα μιας συμπαθούς αστυνομικού να εξιχνιάσει τους φόνους πριν γίνει και η ίδια θύμα του. Το πρώτο αστυνομικό μυθιστόρημα της συγγραφέως (η οποία έχει καταπιαστεί και με το είδος του κατασκοπικού) είναι μια ενδιαφέρουσα αρχή στο ιδανικό νουάρ τοπίο που είναι η πόλη των Ιωαννίνων.  

Κία Φιλιππίδου, Σκοτεινός Σαρωνικός (εκδ. Βακχικόν)

«Η Ηώ, νεαρή αρχιτεκτόνισσα, παραμονές Πάσχα του 2022 μετακομίζει στη Σαρωνίδα. Λίγο πριν εγκατασταθεί στην περιοχή, αισθάνεται μια απειλή, έναν κακό οιωνό, όμως δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία. Πηγαίνοντας στη νέα της κατοικία, γνωρίζεται και αρχίζει μια ερωτική σχέση με τον διάσημο Λεωνίδα Μάγκα, ερευνητή δημοσιογράφο με μεγάλες επιτυχίες στην εξιχνίαση εγκλημάτων. Η νέα της ζωή τη συναρπάζει, αλλά κάτι της δημιουργεί ανησυχία. Η παλιά συμμαθήτρια, συμφοιτήτρια και καλύτερή της φίλη, η Ζώγια, έχει εξαφανιστεί ανεξήγητα. Με τη βοήθεια του Λεωνίδα, της αστυνομίας, αλλά και φίλων -ή και όχι τόσο- προσπαθεί να τη βρει. Στην έρευνα εμπλέκονται ένας συγγραφέας νουάρ μυθιστορημάτων, ένας ηθοποιός, δύο σημαντικοί αρχιτέκτονες, ένας ιδιόρρυθμος καθηγητής Μαθηματικών και μια συνταξιούχος. Όλοι αυτοί κάτι έχουν να αποκαλύψουν ή να κρύψουν: ενοχές, συμπλέγματα, απωθημένα αισθήματα, φόβους και ίσως ένα πτώμα. Η αναζήτηση θα διαρκέσει δύο χρόνια, και όταν τελειώσει, ο Σαρωνικός θα έχει σκοτεινιάσει και τίποτα πια δεν θα είναι το ίδιο για κανέναν τους.»

Στο δεύτερο αστυνομικό βιβλίο της, η συγγραφέας εστιάζει πάλι στη θάλασσα και στα μυστήρια που κρύβει ως στοιχείο της φύσης αλλά και ως σύμβολο ψυχικών και συναισθηματικών καταστάσεων. Ψυχολογικό θρίλερ που συνδέει μερικά, τελείως διαφορετικά πρόσωπα, σε μια πολύμηνη αναζήτηση που κρατάει τον αναγνώστη σε διαρκή ετοιμότητα.

Κώστας Φασουλόπουλος, Ψηλά τα χέρια, σύντροφε (εκδ. Κυψέλη)

«Αθήνα, έτος 1998. Η χώρα ψήνεται στον πυρετό του Χρηματιστηρίου και προετοιμάζεται για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, όμως τρομοκρατία και οργανωμένο έγκλημα τσαλακώνουν το αφήγημα της ανάπτυξης. Την ίδια στιγμή, δύο μεσήλικοι μηχανικοί, πρώην αντιεξουσιαστές, ζουν μοναχικά παριστάνοντας τους εργολάβους. Ο ένας χτίζει πολυκατοικίες και τα βράδια χάνεται μέσα σε σκοτεινές αίθουσες κινηματογράφων, παρακολουθώντας φιλμ νουάρ. Ο άλλος βιοπορίζεται αναλαμβάνοντας μικρά έργα σε βιομηχανίες και φαντασιώνεται ένοπλη πάλη. Συνδετικός τους κρίκος η οργάνωση ληστειών. Παρέα με δύο ποινικούς, φοράνε μάσκες και χτυπάνε χρηματαποστολές. Τα πράγματα σοβαρεύουν όταν στοχεύουν μια τράπεζα. Η δουλειά θα γίνει με ριφιφί. Το σχέδιο απαιτεί γνώσεις μηχανικού και αλεπουδίσια πονηριά. Όμως, στο πραγματικό περιθώριο, δεν επιβιώνεις, αν δεν είσαι κάθαρμα. Η συμμορία μπαίνει στο μάτι των επαγγελματιών του εγκλήματος και της αστυνομίας. Κι αυτή είναι μόνο η αρχή των προβλημάτων. Θα διαφύγουν, άραγε, οι σύντροφοι, αγκαλιά με πέντε δισεκατομμύρια δραχμές; Ή θα αναγκαστούν να σηκώσουν ψηλά τα χέρια, στριμωγμένοι από μπάτσους, μοιραίες γυναίκες κι από το κινηματικό τους παρελθόν;»

Στην ακμάζουσα πλέον αγορά του ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος, ο Φασουλόπουλος ανήκει στη μειοψηφία εκείνων που έχουν επηρεαστεί εξίσου από το hardboiled όσο και το neo-polar, από το pulp και τις ταινίες δράσης. Αφηγούμενος την ιστορία του από την πλευρά των περιθωριακών/παραβατικών, έχοντας σαν βάση δηλαδή το υποείδος του crime που ονομάζεται caper (Donald Westlake, Lawrence Block), προσθέτει μια εμπεριστατωμένη πολιτική ανάλυση της εποχής και των συνθηκών (Αθήνα 1998, παραμονές των Ολυμπιακών Αγώνων). Συνδέει έτσι άψογα την καταιγιστική δράση του κλασικού hardboiled με τις ιδεολογικές αναφορές του neo-polar, τη femme fatale με τους αντάρτες πόλεων, του φούσκα του Χρηματιστηρίου που ετοιμάζεται να σκάσει με την Αθήνα που χτίζεται ασταμάτητα, τα Εξάρχεια με τα υπερπολυτελή νότια προάστια.

Ένα βιβλίο δράσης γραμμένο σε άριστα ελληνικά και με έξοχο σάουντρακ.

Συλλογικό, Είκοσι έξι εγκλήματα στο παρελθόν (εκδ. Κύφαντα)

Άλλος ένας συλλογικός τόμος στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αστυνομικής Λογοτεχνίας, Άγκαθα. «Στον συλλογικό αυτόν τόμο, είκοσι έξι συγγραφείς ταξιδεύουν σε διαφορετικούς τόπους και χρόνους, αναζητώντας το έγκλημα μέσα στο ιστορικό του πλαίσιο. Άλλες ιστορίες βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα, άλλες στη μυθοπλασία. Κάποιες υποθέσεις διαλευκάνθηκαν. Άλλες έμειναν για πάντα ανοιχτές. Είκοσι έξι διηγήματα για εγκλήματα που έγιναν ή θα μπορούσαν να έχουν γίνει. Για θύτες. Θύματα. Κίνητρα και εποχές που άλλαζαν τον κόσμο. Όχι όμως τον άνθρωπο».

Συμμετέχουν οι συγγραφείς: Αζαριάδης Χρήστος, Αθανασίου Έρικα, Αλεξιάδης Στέφανος, Βασιλείου Γιώτα, Βρόσγος Άντυ, Γαλανόπουλος Νεοκλής, Γιαννάκενας Χρήστος, Γιαννίσης Βαγγέλης, Δούσος Φώτης, Ζερβός Αντώνης, Θεοδώρου Κλαίρη, Καλαντζής Χρυσόστομος, Μόσχος Γιάννης, Μόσχου Κωνσταντίνα, Μπολονάση Έλενα, Μπούρος Λευτέρης, Παπαδοπούλου Βάσω, Παπαθανασίου Τέση, Παπαλυμπέρη Γεωργία, Σίντου Ελένη, Σπυροπούλου Χρύσα, Τρακάδας Ηλίας, Φιλίππου Φίλιππος, Χαντζιάρα Μαργαρίτα, Χασακή Ειρήνη, Χουσνή Έλενα.

Ανδρέας Αποστολίδης, Μυστικά της αστυνομικής αφήγησης (εκδ. Άγρα)

«Tι είναι ένα αστυνομικό αφήγημα; Τα είδη κάνουν τους συγγραφείς ή οι συγγραφείς τα είδη; Η αστυνομική αφήγηση έχει τα μυστικά της. Είναι ένα είδος εντός και εκτός του λογοτεχνικού κανόνα. Οι ισχυροί συγγραφείς καθορίζουν τη λογοτεχνικότητά της, κάποιες νόρμες όμως και τεχνικές αφήγησης έχουμε την ευκαιρία να τις δοκιμάσουμε όλοι μας. Το μυστικό του Τζον λε Καρρέ και της Πατρίσια Χάισμιθ δεν βρίσκεται στο συσχετισμό των ερωτικών τους σχέσεων με τα μυθιστορήματά τους αλλά στην επιλογή των θεμάτων τους, των χαρακτήρων, της πλοκής· στο αφηγηματικό τους στυλ· στη διαμόρφωση της συγγραφικής τους ταυτότητας.

»Πώς έγραψαν ο Ντάσιελ Χάμμετ το Γεράκι της Μάλτας και η Άγκαθα Κρίστι το One, two, buckle my shoe (Μια σφαίρα στο κρανίο); Ποιά δομή έδωσε ο Γιου Νέσμπε στον Λυτρωτή; Πώς ο Φόνος στην Κεντρική Επιτροπή του Μανουέλ Μονταλμπάν ενέπλεξε την Αριστερά στο παιχνίδι της αστυνομικής αφήγησης μετά το 1968; Σχετίζονται το μαύρο μυθιστόρημα, η πολιτική και ο τουρισμός; Τί λένε οι βιογραφίες του Ζορζ Σιμενόν, του Ίαν Φλέμινγκ, της Άγκαθα Κρίστι, της Πατρίσια Χάισμιθ και του Τζον λε Καρρέ για τους συγγραφείς, αλλά και τι μας λένε για τους ίδιους τους βιογράφους τους; Πώς διαβάζουμε σήμερα αστυνομικά μυθιστορήματα;

»Στο παρόν βιβλίο συνδυάζονται στοιχεία της θεωρίας ή των θεωριών για το αστυνομικό αφήγημα, της ιστορίας του, μαζί με έναν κύκλο μαθημάτων δημιουργικής γραφής. Σχολιάζονται και παρουσιάζονται τα αφηγηματικά είδη. Παρατίθενται μαθήματα ανάγνωσης και αναγνώρισης των μεθόδων συγγραφής τους. “Είμαστε όλοι παιδιά του Πόου”, έλεγε ο Μπόρχες. Κι ο Σιμενόν απαντούσε: “Δεν είμαι “φαινόμενο”, είμαι απλώς σαν ένας από εσάς”».

Όλα όσα θα θέλατε να μάθετε για την αστυνομική λογοτεχνία, και ακόμα περισσότερα. Ένα εγχειρίδιο θεωρητικό αλλά και πρακτικό, από τον κορυφαίο ειδήμονα του είδους στην Ελλάδα.

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι συγγραφέας και μεταφράστρια. Το νέο της αστυνομικό μυθιστόρημα έχει τίτλο «Κομπολόι στο χώμα» (εκδ. Μεταίχμιο).

¹ Από το βιογραφικό του Uketsu στη Wikipedia.
² Από το οπισθόφυλλο, κριτική του βιβλιοπωλείου Waterstones.