Συχνά όταν ακούμε τη λέξη «τοξικότητα», το μυαλό μας πηγαίνει σε άλλους ανθρώπους: δύσκολες σχέσεις, αρνητικά περιβάλλοντα, συμπεριφορές που μας πληγώνουν. Σπάνια όμως στρέφουμε την προσοχή προς τα μέσα. Κι όμως, ένας από τους πιο ύπουλους τύπους τοξικότητας είναι αυτός που καλλιεργούμε απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.
Η εσωτερική τοξικότητα δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστεί. Δεν έχει φωνές και εντάσεις όπως μια κακή σχέση. Αντίθετα, λειτουργεί σιωπηλά μέσα από σκέψεις, συνήθειες και στάσεις που σταδιακά φθείρουν την αυτοεκτίμηση και την ψυχική μας ισορροπία. Αν αναγνωρίσεις κάποια από τα παρακάτω σημάδια στον εαυτό σου, ίσως είναι ώρα να επαναπροσδιορίσεις τη σχέση που έχεις μαζί του.
1. Μιλάς στον εαυτό σου πιο σκληρά απ’ ό,τι στους άλλους
Θα έλεγες ποτέ σε έναν φίλο σου «είσαι άχρηστος», «δεν θα τα καταφέρεις» ή «τα κάνεις πάντα όλα λάθος»; Πιθανότατα όχι. Κι όμως, πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν ακριβώς αυτή τη γλώσσα όταν απευθύνονται στον εαυτό τους.
Η εσωτερική κριτική μπορεί να γίνει τόσο έντονη που μετατρέπεται σε συνεχή υποτίμηση. Κάθε λάθος μεγενθύνεται, κάθε αποτυχία γίνεται απόδειξη ανικανότητας. Αυτό δεν οδηγεί σε βελτίωση, αλλά σε φόβο, αναβλητικότητα και χαμηλή αυτοπεποίθηση.
Η υγιής αυτοκριτική έχει στόχο την εξέλιξη. Η τοξική αυτοκριτική, αντίθετα, σε κρατά στάσιμο και σε κάνει να νιώθεις ότι ποτέ δεν είσαι αρκετός.
2. Ακυρώνεις τα συναισθήματά σου
Ένα ακόμη σημάδι είναι η τάση να αγνοείς ή να μειώνεις αυτά που νιώθεις. Φράσεις όπως «δεν είναι τίποτα», «υπερβάλλω», «δεν πρέπει να νιώθω έτσι» δείχνουν ότι δεν επιτρέπεις στον εαυτό σου να βιώσει τα συναισθήματά του.
Η συνεχής καταπίεση συναισθημάτων δεν τα εξαφανίζει. Αντίθετα, τα συσσωρεύει και συχνά οδηγεί σε έντονο άγχος, θυμό ή ακόμα και σωματική κόπωση. Όταν δεν αναγνωρίζεις αυτά που νιώθεις, ουσιαστικά απορρίπτεις ένα βασικό κομμάτι του εαυτού σου.
Η συναισθηματική αποδοχή δεν σημαίνει ότι «βουλιάζεις» στα αρνητικά. Σημαίνει ότι τα αναγνωρίζεις, τα κατανοείς και τα διαχειρίζεσαι με τρόπο που σε στηρίζει.
3. Συγκρίνεις συνεχώς τον εαυτό σου με τους άλλους
Η σύγκριση είναι ανθρώπινη. Όταν όμως γίνεται καθημερινή συνήθεια, μπορεί να γίνει ιδιαίτερα επιβλαβής. Αν νιώθεις ότι πάντα υστερείς, ότι οι άλλοι είναι πιο επιτυχημένοι, πιο όμορφοι ή πιο ικανοί, τότε πιθανότατα έχεις πέσει σε μια παγίδα αυτοϋπονόμευσης.
Το πρόβλημα είναι ότι συγκρίνεις την εσωτερική σου πραγματικότητα με την εξωτερική εικόνα των άλλων. Βλέπεις τα «καλύτερα στιγμιότυπα» τους και τα αντιπαραβάλλεις με τις δικές σου αμφιβολίες και δυσκολίες.
Αυτή η διαδικασία δεν έχει τέλος και σχεδόν ποτέ δεν οδηγεί σε κάτι θετικό. Αντί να σε κινητοποιεί, σε αποθαρρύνει και σε κάνει να χάνεις την επαφή με τη δική σου πορεία και πρόοδο.
4. Δεν θέτεις όρια – ούτε καν στον εαυτό σου
Οι περισσότεροι συνδέουν τα όρια με τις σχέσεις με άλλους ανθρώπους. Ωστόσο, τα όρια αφορούν και τη σχέση που έχεις με εσένα. Όταν πιέζεις τον εαυτό σου συνεχώς, όταν δεν ξεκουράζεσαι, όταν αγνοείς τις ανάγκες σου, τότε ξεπερνάς τα προσωπικά σου όρια.
Αυτό μπορεί να φαίνεται σαν «παραγωγικότητα» ή «φιλοδοξία», αλλά στην πραγματικότητα συχνά κρύβει έλλειψη σεβασμού προς τον εαυτό σου. Το σώμα και το μυαλό έχουν όρια. Όταν τα αγνοείς, η εξουθένωση είναι σχεδόν αναπόφευκτη.
Το να θέτεις όρια σημαίνει να αναγνωρίζεις πότε χρειάζεσαι διάλειμμα, πότε πρέπει να πεις «όχι» και πότε να φροντίσεις τον εαυτό σου χωρίς ενοχές.
5. Δυσκολεύεσαι να αναγνωρίσεις την αξία σου
Ίσως το πιο βαθύ σημάδι εσωτερικής τοξικότητας είναι η αδυναμία να δεις την αξία σου. Μπορεί να πετυχαίνεις πράγματα, να λαμβάνεις θετικά σχόλια, αλλά μέσα σου να νιώθεις ότι δεν τα αξίζεις ή ότι είναι θέμα τύχης.
Αυτό οδηγεί σε ένα διαρκές αίσθημα ανεπάρκειας. Ακόμα και όταν όλα πηγαίνουν καλά, υπάρχει μια εσωτερική φωνή που λέει «δεν είναι αρκετό» ή «κάποια στιγμή θα αποκαλυφθείς».
Η αναγνώριση της αξίας σου δεν είναι αλαζονεία. Είναι μια ρεαλιστική αποδοχή των δυνατοτήτων, των προσπαθειών και των επιτευγμάτων σου. Χωρίς αυτήν, κάθε επιτυχία μοιάζει προσωρινή και κάθε αποτυχία καταστροφική.
Τι μπορείς να κάνεις;
Η αναγνώριση αυτών των συμπεριφορών είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα. Η αλλαγή δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά ξεκινά από μικρές συνειδητές κινήσεις.
Μίλα στον εαυτό σου με περισσότερη κατανόηση. Παρατήρησε τις σκέψεις σου χωρίς να τις κρίνεις αμέσως. Δώσε χώρο στα συναισθήματά σου. Θυμήσου ότι η αξία σου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την απόδοσή σου.
Πάνω απ’ όλα, προσπάθησε να αντιμετωπίσεις τον εαυτό σου όπως θα αντιμετώπιζες έναν άνθρωπο που αγαπάς και σέβεσαι.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ
Επτά entry-level δουλειές που μπορείς να κάνεις από το σπίτι
