Το μουσείο του Αλί Πασά στα Γιάννενα ανοικτό στους επισκέπτες κεντρίζει την φαντασία και δημιουργεί μύθους.
Στο νησάκι στην Λίμνη Παμβώτιδα ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ Βασίλης Σιώμος πραγματοποιεί μία ξενάγηση στον χώρο θανάτου του τεπελενλή, όπου πολλοί σήμερα αναζητούν τους αμύθητους θησαυρούς του.
Ο Φώτης Ραπακούσης – Υπεύθυνος του Μουσείου, αναφέρει ότι ο αρχικά λήσταρχος τουρκαλβανός ήταν ζάμπλουτος. Το πως απέκτησε τόσο πλούτο ήταν πρόκληση ακόμη και για την Υψηλή Πύλη. Στην κυριότητα του μεταξύ άλλων είχε 960 τσιφλίκια, αλυκές, γέφυρες, καλλιέργειες με ελαιόδεντρα, τα οποία μετά τον θάνατό του κατασχέθηκαν από το οθωμανικό κράτος.
Ως φαίνεται ο θησαυρός κατασπαταλήθηκε, όπως λέει ο κ. Ραπακούσης. Ο Αλί βρισκόταν δυο χρόνια υπό πολιορκία και συντηρούσε έναν πολυεθνικό στρατό από 40.000 μισθοφόρους, ενώ οι Σουλιώτες έναντι πολλών χρημάτων τον βοήθησαν εναντίον του Χουρσίτ, ο οποίος εστάλη από τον σουλτάνο για να τον υποτάξει.
Οι σύγχρονοι κυνηγοί θησαυρών δεν ψάχνουν απλώς για τα χαμένα πλούτη. Στον πυρετό του χρήματος καταστρέφουν μνημεία, προκαλούν εγκλήματα, καταπατούν τους νόμους. Ματαίως γιατί ουδείς θα γίνει «πασάς στα Γιάννενα».
Όμως τι έγιναν όλα αυτά τα πλούτη; Πως χάθηκαν; Ένα μεγάλο μέρος δόθηκε στους αρματολούς Έλληνες που είχε στον στρατό του ο Αλί και σύμφωνα με κάποιες ανεπιβεβαίωτες φήμες χρησιμοποιήθηκαν για να αγοραστούν όπλα για την επανάσταση του 1821.
Το βέβαιο είναι πως τον θησαυρό αναζήτησε και ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β΄, για να τον χρησιμοποιήσει στον πόλεμο κατά των Ελλήνων επαναστατών. Ωστόσο, ουδέν βρήκε. Το μόνο που παρέλαβε από τον Χουρσίτ ήταν ένα φορτίο με κάποιες από τις γυναίκες του χαρεμιού και το κεφάλι του Αλί σε ένα τσουβάλι.
Αυτό που απέμεινε είναι οι περιγραφές του θησαυρού τον οποίο ο Αλί επεδείκνυε στους ξένους. Οι βρετανοί διπλωμάτες Sir Robert Liston και Richard Church ήταν τακτικοί καλεσμένοι στο de facto ανεξάρτητο πασαλίκι, ενώ ο Γάλλος François Pouqueville, ως Γενικός Πρόξενος του Ναπολέοντα στα Ιωάννινα είχε την ευκαιρία να επισκεφτεί με κλειστά μάτια τα υπόγεια στο σαράι, όπου ο Αλί φύλαγε τους πολύτιμους θησαυρούς του. Όπως έγραψε στα απομνημονεύματά του αντίκρισε σεντούκια γεμάτα, με πετράδια και μαργαριτάρια, χρυσό, ασήμι και μαλάματα, ανυπολογίστου όγκου και αξίας.[1] Αυτά δεν μεταφέρονται με βάρκες στο νησάκι, ούτε κρύβονται σε λαγούμια, ούτε ταξιδεύουν απαρατήρητα. Κάποτε πρέπει να σβήσει ο πυρετός της ανευρέσεως του θησαυρού.
Ο οριενταλισμός που επικράτησε στην Ευρώπη κατά τον 19ο αιώνα διαστρέβλωσε την σκληρή πραγματικότητα. Σήμερα, τα μουσεία λειτουργούν ως ατραξιόν για τουριστικούς λόγους, αλλά η ιστορία δεν έχει το παραμικρό ειδυλλιακό. Δολοφονίες, βαρβαρότητα, δηλητηριάσεις, αποκεφαλισμοί, σφαγές, εξανδραποδισμοί, σκλαβοπάζαρα, συνομωσίες συνοδεύουν τα απομεινάρια της τουρκικής κατοχής, τα οποία πρέπει να υπενθυμίζονται σε κάθε ευκαιρία και με ενημερωτικές επιγραφές.
[1] Francois Charles Hugues Laurent Pouqueville, Travels in the Morea, Albania & other parts of Ottoman empire, Printed for Henry Colburn, London 1813, σσ. 357-379, Francois Ch. H. L. Pouqueville Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως – Ητοι η Αναγέννησις της Ελλάδος, Τομ. Α΄, εκ. υπό Αντωνίου Στ. Γεωργίου & Παναγιώτου Τζελάτου, Εν Αθήναις 1890.
www.ertnews.gr
